Ağız kokusunun sebebi ölü bakterilerin atık maddesi olan ve ‘volatile sülfür’ ismi verilen bir gazdır. Nefeste oluşan kötü koku büyük oranda ağız içinden kaynaklanır. Ağız içi bir infeksiyon, ilerlemiş bir dişeti hastalığı ya da sadece ağız içinde birkaç saatten fazla kalmış gıda artıklarına yerleşen bakteriler kokuya sebep olurlar.
Ağız kokusuna sebep olan problemler Tonsilit, akciğer iltihabı, sinüzit, şeker hastalığı (aseton kokusu), mide bağırsak hastalıkları, böbrek yetmezliği (balıksı koku), karaciğer ve metabolizma bozukluklarıdır.

Ağız kokusunda yapılması gereken öncelikle teşhis ve tedavidir.

Ağız kokularında yapılması gerekenler
- Tüm çürükler tedavi edilmeli.
- Diş eti hastalığı tedavi edilmeli. Cepler ve diş taşları önlenmelidir.
- Gömük ve yarı gömük 20 yaş dişleri çekilmelidir.

Ağız kokusunu önlemek için bunları uygulayın
- Her öğünden sonra dişlerinizi 3 dakika fırçalayınız ve günde bir kez diş ipi kullanınız.
- Diş fırçanızı kuru ve temiz bir yerde muhafaza ediniz ve kullandıktan sonra iyice yıkayınız.
- Dil çok girintili ve pütürlü yapısı sebebiyle bakterilerin rahatça yerleşip zor temizlenebileceği bir dokudur. Dişlerinizle birlikte dilin yüzeyinin ve özellikle arka kısmının fırçalanması kokuyu önlemek açısından önemlidir.
- Nane şekeri,ağız spreyleri yada gargaralar ağız kokusunu önlemez sadece kısa bir süre (5-7 dk) önler.
- Ağız kokusunu önlemek için su ve hidrojen peroksit’den hazırlayacağınız bir gargara olumlu etki yaratabilir.
- Gıda kaynaklı (sarımsak ,soğan,alkol vb) kokularda ise ertesi sabah aç karnına içilen bir bardak soğuk süt kokuyu belirgin miktarda azaltır.

Ağız ve diş sağlığı, Ramazan ayında oruçluyken daha fazla önem kazanır. Ramazan’da, dişler fırçalanmadığı zaman sahurdan iftara kadar geçen uzun sürede ağızda kolayca üreme ortamı bulan bakteriler, ağızda kötü kokuya ve diş çürüklerine de neden olabilir.

Bunun yanı sıra; bazı gıdalar da ağız kokusunu artırmaktadır. Memorial Ataşehir Tıp Merkezi Diş Hastalıkları Bölümü’nden Dr. Dt. Ezel Yıldız Elmas, “Ramazan’da diş sağlığının korunması ve ağız kokusunu önlemenin yolları” hakkında bilgi verdi.

Kötü ağız kokusu anlamına gelen “halitosis” ağız içi problemler ya da genel sistemik sorunlardan kaynaklanabilir. Toplumda kötü ağız kokusunun kaynağı genelde mide olarak bilinir. Normalde kokuların mideden çıkması mümkün değildir. Ağız kokusu nadir olarak mide bağırsak nedenli olabilir.

Ağız kokusu % 80-90 oranında diş çürüğü ve bu durumu meydana getiren mikropların sülfür bileşiklerini parçalaması kaynaklıdır. Sağlıklı kişilerde kötü ağız kokusunun sebebi dilin arka damağa bakan yüzeyindeki mikro organizmalardır. Bu koku da genellikle sabah kahvaltısından sonra kaybolur.

Kaşık Testi İle Ağız Kokusunu Anlayabilirsiniz

Ağız kokusunun nedenini saptamak için basit yöntemler vardır. Plastik bir kaşık dilin arka yüzeyinden ön yüzeyine doğru sürülerek çekilir. Kaşık koklanır; bu test 2-3 gün süre ile yapılıp karar verilebilir. Kötü koku kaynağını saptanması, buruna yerleştirilen tüpten nefes verilmesi ile de sağlanabilir. Böylece akciğer nefesi tespit edilir.

Ağız kokusunun teşhis ve tedavisi, ağız dışı veya ağız içi kaynaklı olup olmama durumuna göre yapılır. Ağız içinde kötü kokuya sebep olabilecek patoloji bulunamazsa, dil fırçalanıp ağız dezenfeksiyonu tamamlandıktan sonra muayenede akciğerlerdeki kötü hava saptanırsa, “ağız dışı kaynaklı kötü koku” teşhisi konulur. Bu tip muayene öncesinde kişinin, 3 hafta önceden sarımsak soğan gibi gıdaları tüketimi durdurması, antibiyotik almaması ve 48 saat açlık süresi geçirmesi gerekmektedir.

Düzenli Diş Kontrolü İle Ağız Kokusunun Önüne Geçin

Düzenli diş hekimine giden kişilerde ağız içi kaynaklı ağız kokusu görülmez. Diş fırçalama ve diş ipi, iyi ağız bakımının önemli basamaklarıdır. Ancak dilin temizlenmesi ağız kokusu şikayeti olan kişilerde birinci sıradadır.

Genel olarak dişeti problemleri kırık ve çürük dişler, eski ve kötü yapılmış protezler, tükürük salgısında azalma ağız içi kaynaklı kötü ağız kokusunun sebepleri arasında sayılır. Bu sebeple sabahları nefes hoş kokmayabilir. Gece tükürük salgısı oldukça azdır.

Ağız Kokusunu Önlemek İçin Mutlaka Dilinizi de Fırçalayın

Ağız kokusunun en önemli tedavi aşamasını ağız bakımı ve dilin fırçalanması oluşturmaktadır. Klorheksidin adı verilen maddeyi içeren ağız gargaralarının sürekli kullanımı uygun değildir. Bunlar dişte renkleşmelere, dişeti ve damaklarda yanma ve tat hissinin kaybolmasına neden olabilirler. Aynı şekilde hidrojen peroksit içerikli gargaralar, soda veya çinko içerikli gargaralar ile alkol içerikli gargaralar da, ağız içi epitel dokusuna zarar verebilir.

Tatlandırıcılı Sakız Çiğneyebilirsiniz

Şekersiz çikletlerin ağız kokusunu hafiflettiği düşünülmektedir. Tatlandırıcılı çikletlerin ise içerdiği ksilitol isimli madde nedeni ile bakteriler üzerine olumsuz etkisi vardır. Bu sebeple ağız kokusu şikayeti olan hastalara önerilir.

Ağız kokusunun teşhisinde en önemli nokta ağız içi kaynaklı ya da ağız dışı kaynaklı olup olmadığının tespitidir. Ağız dışı kötü ağız kokusu, ciddi enfeksiyöz hastalıkların öncü belirtisi olarak kabul edilir. Ancak unutulmamalıdır ki; ağız kokusu % 80- 90 oranla ağız içi kaynaklıdır.

Soğan Sarımsak Yerine Hoş Kokulu Yeşilliklerden Tüketin

Oruç tutmak gün içinde uzun süre açlık gerektirir. Bu durumda tükürük salgısı azalır ve buna bağlı olarak tükürüğün dili temizleyici ve yıkayıcı etkisi de düşer.

Ramazan’da genel olarak ağız kokusuna sebep olacak sarımsak, soğan içerikli ve ağır baharatlı gıdalardan uzak durmalı; bunların yerine lifli ve su içerikli nane, maydanoz, taze fesleğen gibi yeşillerin tüketimi artırılmalıdır. İftar ve sahur vakitlerinde bol su tüketilmeli, sahur yemeği tamamlandıktan sonra mutlaka dişler ve dil temizlenmeli, mümkünse ağız dezenfektanı ile gargara yapılmalıdır. Bu konuda hassasiyet duyanlar için piyasada alkol içermeyen ağız gargaraları bulunmaktadır.

Günümüzde pek çok kişide görülen ve ortama rahatsızlık yaratan ağız kokusu birkaç yöntemle yok edilebilir. Dokorlar dişeti hastalığı, diş çürüğü, sorunlu dolgu ve ağzında tükürüğün az bulunmasını nedenleri arasında gösterdiği ağız kokusunun, düzenli diş fırçalama ve diş hekimine gidilmesiyle ortadan kaldırılabileceğini söylüyor.

Bunlara ek olarak, bu zamana kadar fazla bilmediğimiz dilin fırçalanması da ağız kokusunun ortadan kaldırılmasında faydalı olabiliyor.

Diş Hekimi M. Sözmen, çevremizdeki birçok kişide ağız kokusunun büyük bir problem olarak karşılarına çıktığını ifade ediyor. İnsandaki ağız kokusunun yüzde 90 sebebinin diş ve dişeti hastalıklarından kaynaklandığını ifade eden Sözmen, kokunun önüne geçilmesi için düzenli diş fırçalamanın ve diş ipi kullanmanın öneminden söz ediyor. Zira ağız kokusunun en önemli sebebi diş aralarında kalan gıda artıkları. Buna ek olarak ağızda kokuya neden olan, çürük, problemli dolgu, dişeti çekilmesi ve diş taşı problemi bulunuyorsa muhakkak bir diş doktoruna gitmeniz tavsiye ediliyor. Çünkü dişlerinizi düzenli fırçalasanız da bunların tedavisi diş hekimi koltuğundan geçiyor.

Sözmen’in, kokuya sebep olan faktörler arasında sözünü ettiği diğer bir önemli faktör ise ağızdaki tükürük miktarı. Ağızda salgılanan tükürüğün yıkayıcı etkisi bulunması, dişleri temizleyerek, ağızdaki zararlı maddelerinin etkisini azaltıyor. Tükürüğün az olması bu etkiyi zayıflatıp, ağız kokusuna neden oluyor. Sözmen, Böyle hallerde hastada diş taşı çok olur. Koku da fazla olur. Ayrıca dişini iyi fırçalamıyorsa tehlike çok ciddi aşamalara ulaşır. Kişi bol su içmeli ve düzenli diş fırçalamalı ki denge sağlansın, şeklinde konuştu. Sözmen bunlara ek olarak, dilin de fırçalanmasının ağız kokusunun önüne geçilmesinde önemli olduğunu ifade ediyor. Zira sigara, çay ve kahve içenlerde dil pası meydana geliyor. Bu da kokuya sebep oluyor. Sözmen bu durumda ‘dişlerinizi fırçaladıktan sonra dilinizi de mutlaka fırçalayın.” dedi.