Bel Fıtığı; fıtık omur kemikleri arasında bulunann disklerin normal anatomik yapısını kaybederek fıtıklaşmasıdır. Bu fıtıklaşmanın sonucunda; sinirlere baskı yapar. Bunun sonucunda ağrı meydana gelir. Ağrı belde, sırtta, ayaklarda ve kollarda da görülebilir. Bel fıtığından korunmak için hareket sistemi sağlığına dikkat edilmesi gerekmektedir. Tedavisinde ilaçlarla ve fizik tedavi ile tedavi seçenekleri mevcuttur. Daha ileri aşamalarda ise; operasyon gerekmektedir.

Kireçlenme; bel ve sırt ağrılarına neden olan bir diğer faktör ise kireçlenmedir. Kireçlenme ile kemiklerin yapısı bozulur ve aşınır. Aşınan kemikler ise giderek zayıflar. Eklemlerin hareketi kısıtlanır. Aynı zamanda sinirlere baskı yaparak ağrıya neden olur.

Hareket bozuklukları ve kötü duruşlar; bu durumlarda da bel ve sırt bölgesinde ağrılar görülmektedir. Bu ağrılar genellikle birkaç günlük ağrılardır ve kendiliğinden düzelir. Yatarken pozisyon bozukluğu, yada sürekli olarak oturmak yada ayakta durmak bu ağrılara neden olur.

Kas Spazmı; sırt ve bel ağrılarının bir diğer nedeni de kas spazmıdır. Kasların zorlanması yada kopması sonucu oluşabilir. Aynı zamanda ağır kaldırmak, atlamak, yanlış spor yapmakta buna neden olabilmektedir.

Kemik Erimesi; özellikle orta yaş ve üzerindeki kadınların en çok karşılaştıkları problemlerden birisi olan kemik erimesi de sırt ve bel ağrılarına sebebiyet verebilmektedir. Kemikler kalsiyum kaybeder ve zayıflar. Bunun neticesinde hassas hale gelir. Ağrıya neden olur.

Bunlar sırt ve bel ağrılarının en çok karşılaşılan nedenleridir. Bunlar dışında birçok neden sırt ve bel ağrısına neden olabilmektedir.

Vücuda destek olan sırtı önemsememek hiç doğru değil. Sırt ağrıları milyonlarca insanın ortak sorunu. Özellikle gelişmiş ülkelerde sırt sorunları önemli bir probleme dönüştü. Bunun için sırt sağlığına özen göstermeliyiz.

Yapılan bir araştırmaya göre sırt ağrılarından yakınanların yüzde 35’i için sırt ağrıları kronik bir soruna dönüşüyor. İnsanların sırtları neden ağrır? Tıp uzmanları başlıca nedenleri şöyle sıralıyorlar: Kötü duruş, incinme, stres, hamilelik, yaşlılık ve aşırı kullanma.

Duruşa dikkat

Eğer düzgün durmayı ilke edinirseniz sırt ağrılarınızın azaldığını göreceksiniz. Bir süre sonra da hiçbir şikayetiniz kalmayacak. Otururken öne doğru eğilmemeye dikkat edin. Omuzlarınız öne doğru gelmesin. Sürekli olarak omuzlarınızı geri itin ve midenizi içinize çekin. Böylece vücudun ağırlığını eşit olarak çeşitli bölgelere dağıtmış olursunuz. Sakın bacak bacak üstüne atarak oturmayın. Bu alışkanlık kan dolaşımını zorlaştırır. Eğileceğiniz zaman sırtınızı öne eğmeyin. Dizlerinizi kırarak diz çökün. Böylece sırtınıza fazla yük binmesini önlersiniz. Alışverişten dönerken, yükü bir elinizde taşımayın. İki ayrı çanta ya da torbaya eşit miktarda malzeme koyun ve öyle taşıyın. Sırtınız ve omuzlarınız arasında denge kurulmasını sağlamakla, sırt ağrısı çekmekten kurtulursunuz.

Ağrılara neden olan hastalıklar

Schuermann hastalığı:

Boyun ve bele göre sırttaki omurlar daha az hareketlidir. Bu nedenle büyüme çağında kan dolaşım problemlerine ait omur düzeyindeki gelişim hastalıkları en çok sırtta görülür. Büyüme çağında kas, eklem uyumsuzluğu yaşayan çocukların sırtlarında ortaya çıkan kifoz adı verilen yuvarlılık, kamburlaşma sırt ağrısına neden olabiliyor. Hastalığın habercisi olabileceği gibi bu dönemde öne doğru eğilmelerden de kaynaklanabilir. Skolyoz, çocukluk ve genç erişkinlik dönemlerinde omurganın üç boyutta eğrilmesi sırt ağrısıyla kendini belli edebilir. Bu sırt ağrıları hareketle artan dinlenmeyle geçen özelliktedir.

Enflamatuar (İltihaplı) romatizmal hastalıklar:

Enflamatuar, gece ağrıları diye adlandırılan bu sırt ağrıları hastalığın en çok bilinen belirtisidir. Gecenin ikinci yarısında uykudan uyandırabilecek şiddette görülür. Ağrıların yanı sıra eklem şişmeleri, sabah sertliği şikayetleri ortaya çıkar. Romatizmal hastalıklarda erken tanıyla, hastalık nedeniyle ortaya çıkabilecek tahribat en aza indirilmeye çalışılır.

Osteoporoz adı verilen kemik erimesi hastalığı:

Özellikle geceleri sırtta şiddetli ağrılara neden olabiliyor. Yaşlı kadınlarda sırt ağrıları, osteoporoz nedeniyle ortaya çıkan osteoporotik yıkım adı verilen, omurların şekillerini kaybedip çökmesinden kaynaklanabilir.

Kanser:

Orta yaş üstünde (40 yaş üzerinde) omurgaya yayılmış kanser nedeniyle gece sırt ağrıları ortaya çıkabilir. Ağrıların bu yönde araştırılması gerekiyor. Hastalığın elenmesinde en kolay tanı yöntemi iki yönlü sırt grafisi çekmek.

Oransızlık problemleri:

Kilo ve boy endeksine göre göğüsleri büyük olan kadınlar sırt ağrısı çekebiliyorlar.

Kalp hastalıkları:

Kürek kemiğine vuran sırt ağrıları, kalp hastalıklarından şüphelenmesine neden olabiliyor. Safra yolları hastalıklarında sırt ağrısı ilk belirti olarak ortaya çıkabiliyor.

Zona:

Sinir uçlarında iltihaplanması sonucu ortaya çıkan hastalık hiçbir belirti vermeden sırt ağrısıyla kendini gösterebiliyor.

Psikosomatik neden:

Sırt ağrıları sadece yaşam koşulları ve strese bağlanmamalı. Her türlü hastalık irdelenmeli.

Ağrıları geçirmek için

Eğer sırtınız ağrıyorsa, yaptığınız iş ne olursa olsun o işi bırakın. Eğer sırtınızda sıcaklık da varsa, soğuk kompres uygulayın. Eğer sırtınız ağrırken aynı zamanda geriliyorsa, sıcak su torbasını sırtınızda gezdirin. Bu arada ağrı kesici bir ilaç da alabilirsiniz. Eğer iki üç gün içinde sırt ağrılarınız geçmezse bir doktora görünmelisiniz.

Uzun süre yatak istirahati yapmak, sırta destek veren kasları zayıflatabilir. Bu nedenle sadece yatarak ağrı geçirmeyi denemek yanlıştır. Bu arada yoga hareketlerinin sırt için son derece yararlı olduğunu belirtelim.

Sağlıklı bir sırt için

1 – Stres ve gerginlik, sırt kaslarının gerilmelerine neden olur. Bu nedenle haftada bir kez sırtınıza masaj yaptırın ya da yoga yapmayı öğrenin. Sırt kaslarının rahatlaması için bu önlemleri almak zorundasınız.

2 – Sırtın sağlıklı olabilmesi için doğru egzersizleri seçmek çok önemlidir. Yüzme ve yürüyüş sırt için ideal egzersizler olarak nitelendirilir, ama siz gene de bir doktora danışın.

3 – Oturduğunuz sandalye ya da koltuk, mutlaka çok rahat olmalı. Ve sırtınıza destek vermeli. Evde iş yerinde ve arabada bu hususa dikkat etmelisiniz. Yumuşak kanape ve koltukların arkalarına yastık koyarak destek almak gerekir.

4 – Yaşamımızın yaklaşık üçte birini uyuyarak geçirdiğimize göre yatağımıza da dikkat etmemiz gerekiyor. Yatağınız kalçalarınızın ve omuzlarınızın rahat edebileceği bir şekilde olmalı.

Sırt Kaslarınız İçin Yapabileceğiniz Basit Egzersizler

1. Boynunuzu Esnetin

Dik olarak oturun ve başınızı kendi etrafında döndürmeden omuzlarınıza doğru hafifçe eğin. Telefonla konuşurken ahizeyi bir sağ omuzunuza bir de sol omuzunuza koyarak bu egzersizi yapabilirsiniz.

2. Omuzlarınız İçin

Dik oturuş pozisyonunuzu bozmadan gece yatış pozisyonlarınızdan kaynaklanan sırt ağrılarınızı gidermek için omuzlarınızı önce öne sonra arkaya doğru düzenli rotasyon ile hareket ettirin.

3. Göğüs Kasları İçin

Dik oturur pozisyonunuzu bozmadan kollarınızı gergin olarak önde göğsünüze paralel şekilde birleştirin. Kollarınızın gergin olmasına özen gösterin ve elleriniz birbirine birleşik iken, başınızın üstüne doğru kol iç kasları ve gögüs kaslarınızın gerilmesini sağlayın.

4. Sırt Kaslarına Devam

Dik oturur pozisyonunuzu koruyarak Önce sağ/sol kolunuzu yana doğru açın. Elinizi bileğinizden yukarı doğru avucunuz dışa bakacak şekilde gerin ( Bu sizin alt kol iç kaslarınızı açacaktır). Pozisyonu bozmadan kolunuzu sırtınıza doğru gerin ve el bileğinizi kendi etrafında çevirin. Kolunuzu başınıza paralel kaldırın ve aynı hareketi tekrarlayın. Kütürdeyen kas seslerinizi duyacaksınız. Aynı işlemi diğer kolunuza da uygulayın.

5. Sıra Bacaklarda

Sırtınızı dik tutmaya çalışarak bacağınızı göğsünüze doğru çekin. Arka bacak kaslarınızın gerginliğini hissedene bu hareketi yapın. Pozisyonu bozmadan ayak bileğinizi kendi etrafında döndürün ve gergin durumdayken yavaşça sandalyenin yanına 2. şekildeki gibi bırakın. Diğer bacağınıza da aynı işlemi tekrarlayın.

6. Yan Bacak Kaslarınız İçin

Dik oturur pozisyonda önce sağ/sol bacağınızı dik olarak gövdenize paralel olarak uzatın. Bacağınızı gergin hale getirip ayak bileğinizden ayağınızı kendi etrafında çevirin.

Uzmanlar, bel ağrısının 30′a yakın sebebi olduğunu belirterek, bunlardan en çok görülen türün nedenikesin olmayan ve mekanik olarak tabir edilen bel ağrıları olduğunu ifade ediyor. Bel adale-lerini güçlendirici egzersizler yaparak ve düzenli yürüyüşlerle bu ağrılardan kurtulabilirsiniz.

Yaz aylarını hareketli geçirenlerin genel şikâyetleri arasında bel ağrıları ilk sırada yer alıyor. Kayseri Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi, El Cerrahisi ve Mikrocerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ali Baktır, bel ağrılarının 30′a yakın nedeninin olduğunu, ancak bazılarının bel fıtığı, iltihaplı romatizma gibi kolay teşhis edildiğini, ancak bir kısım bel ağrılarında kesin teşhisin konulamadığını ifade etti. Sebebi belirlenemeyen ağrıların kişileri zaman zaman rahatsız ettiğini kaydeden Prof. Dr. Baktır, bu tür bir hastalık olan ve özellikle genç bayanlarda görülen fibromiyaljinin, stres ile birlikte ciddi ağrılara neden olduğunu söyledi. Baktır, doğuştan birtakım omurga bozukluklarının da bel ağrısına neden olabileceğini dile getirdi. Doğuştan omurga fazlalığı ya da eksikliğinin, kişinin bel ağrısına olan yatkınlığını artırdığını anlatan Baktır, “Ameleler ve inşaat işçileri gibi ağır işlerde çalışanlar ile bel bölgesine aşırı yük bindiren kişilerin omurgalarında zamanla bozukluklar oluşur. Bu bozukluklar hayatın ikinci yarısında bel ağrısına neden olabilir. Ayrıca, şişman kişilerde göbek öne doğru çıktığı için belin eğriliği artar ve ağrılara yol açar. Üstelik bu kişilerin bel adaleleri zayıftır. Hamilelik döneminde karınları büyüyerek öne doğru çıkan kadınlar da, zaman zaman bel ağrısı çekerler.” dedi.

Nedeni bel fıtığı, iltihaplı romatizma gibi hastalıklar olan bel ağrılarında, nedene yönelik tedavinin çok önemli olduğuna işaret eden Baktır, şu bilgileri verdi: “Nedeni kesin olarak belli olmayan mekanik bel ağrıları, toplumda çok daha fazla görülmektedir. Bu ağrılardan kurtulmanın en önemli yolu, bel adalelerini kuvvetlendirerek belin normal kavisini korumak ve bele binen yükü azaltmaktır. Bel adalelerini kuvvetlendirmek için de egzersiz ve düzenli spor yapılmalıdır.”

Bel kaslarının güçlenmesi için egzersiz çok önemli

Aynı pozisyonlarda uzun süre çalışmayı gerektiren işler ve ağır kaldırmanın dönerek kaldırma ile birlikte olduğu işlerde bel ağrısı daha fazla oluyor. Günlük hayatı olumsuz etkileyen bu ağrılara karşı dikkat edilecek bazı kurallar şunlar:

Otururken: Sert sandalyede omurganız dik olarak, bir veya iki diziniz kalçanızdan daha yukarıda olacak şekilde oturun. Kısa dinlenme süreleri için koltuklu sandalye çok iyi destek sağlar.

Ayakta dururken: Beliniz düz olarak ayakta durmaya çalışın. Ayakta çalışırken beldeki çöküklüğü hafifletmek için ayak iskemlesini kullanın. Dizlerinizi bükmeden öne doğru eğilmeyin. Bayanlar için orta yükseklikteki topuklar beli daha az zorlar. Topuksuz ayakkabılardan sakının.

Bİr şey kaldIrIrken: Yerden bir şey kaldırırken uygun ve güvenli şekilde yapın. Dizlerinizi bükün, yükü vücudunuza yakın tutun ve kalkmak için bacak adalelerinizi kullanın. Ani hareketlerden sakının. Ağır herhangi bir şeyi belinizden yukarı seviyeye kaldırmayı denemeyin.

Yatarken: Sert yatakta yatın. Yumuşak yatakların altına 2 cm kalınlıkta kontrplak koyun. Yüzüstü yatmayın. Sırtüstü yatarken dizlerinizin altına bir yastık koyun. Yan yatarken bacaklarınızı kalça ve dizden bükük olarak tutun.

ÇalIŞIrken: Ağır iş yapmayınız. İmkanınız varsa yorgunluğu hissetmeden önce bir işten diğerine geçin. Eğer bütün gün büroda çalışıyorsanız fırsat buldukça kalkıp etrafta dolaşın.

Önce IsINIn: Bel ağrınız geçince düzenli egzersiz yapın (yürüme, yüzme vs.). Fakat güçlü bir harekete teşebbüs etmeden önce, adalelerinize ısınma ve gevşeme fırsatı vermek için yavaş başlayın.

Araba sürerken: Koltuğunuz sert olmalı. Pedalları kullanırken bacağınızın tam gerilmemesi için direksiyona mümkünse yakın oturun.