Burunda et kavramı bazen karışıklığa yol açmaktadır. Değişik hastalıklar burunda et var şeklinde hastaya anlatılabilir. Daha çok çocuklarda görülen ve burnun arka kısmında, geniz adı verilen kısımda ki et büyümesi bademcik ve geniz eti kısmında anlatılmıştır. Ayrıca herkeste burun içinde konka adı verilen etler vardır. Her iki tarafta 3′er tane bulunan bu etler burun içi yüzeyini arttırarak nemlendirme ve ısıtma görevini sağlarlar. Konkaların büyümeside burunda et şeklinde hastaya anlatılır. Diğer bir burunda et olarak tarif edilen hastalıkta nasal poliptir. Nasal polip genellikle alerjik nedenlere bağlı olmak üzere sinüs içinden buruna doğru et büyümesidir. Burun içindeki tümöral büyümelerde hastaya burnunda et var şeklinde sunulabilir.Bu kısımda burunda et büyümesi olarak anlatılacak olan önce konkaların büyümesi sonra da nasal poliptir.

KONKA HİPERTROFİSİ

Konka Ne Demektir: Konkalar burun ile sinüslerin arasındaki duvarda yerleşen ve her iki tarafta 3′er tane bulunan kemik ve bunu saran yumuşak dokudan ibarettir. Alt, orta ve üst konka şeklinde isimlendirilirler. Burun çevresindeki sinüslerin birçoğu alt ve orta konka arasındaki boşluğa açılır.

Konkalar Neden Büyür: Konkalar burnun normal işleyişine göre bazen büyüyüp bazen küçülürler. Ancak burun tıkanıklığı yapacak kadar büyümeleri genellikle alerjik veya iltihabi sebeplere bağlı olarak gelişir. Bu tür büyüme genellikle alt konkada görülür. Orta konkadaki büyümeler sıklıkla konka içinde hava kisti bulunmasına bağlıdır. Eğer hastada bir tarafa doğru septum deviasyonu varsa diğer taraftaki alt konkada büyüme görülebilir.

Ne Gibi Belirtiler Yapar: Konka büyümesinin en önemli ve çoğu zaman tek şikayeti burun tıkanıklığıdır. Bu tıkanıklık bir veya iki tarafta birden olabilir. Hasta hangi tarafının üzerine yatarsa o tarafta daha fazla tıkanıklık olur. Burun tıkanıklığı dışında horlama, geniz akıntısı, sinüzit veya alerjiye bağlı şikayetler oluşabilir.

Muayenede Ne Görülür: Burun muayenesinde özellikle alt konkalardaki büyüme farkedilir. Orta konkadaki büyümeyi farketmek daha zordur. Beraberinde akıntı veya alerji bulguları saptanabilir.

Teşhis Nasıl Konur: Teşhis, büyümenin gözle görülmesiyle konur. Ancak tüm konkaların boyutlarını görmek, sinüzit olup olmadığını görmek, hava kistlerinin varlığını belirlemek ve ameliyat düşünülüyorsa yapılacak işlemleri belirlemek için bilgisayarlı tomografi çektirmek gerekir.

Nasıl Tedavi Edilir: Konkaların küçülmesi için başlangıçta ilaç tedavisi uygulanır. Bu amaçla en çok kortizonlu burun spreylerinin etkili olduğu görülmüştür. Bazen direk konkanın içine de injekte edilebilir. Alerjiye bağlı konka büyümelerinde alerjinin tedavisi konkanın küçülmesini sağlayabilir. Ancak sıklıkla ilaç tedavisi yeterli olmaz ve ameliyat gerekir. Orta konkadaki hava kistleri ancak ameliyatla tedavi edilir.

Ameliyat Nasıl Yapılır: Konkaları küçültmek için şimdiye kadar birçok ameliyat şekli tarif edilmiştir. Bunlar arasında konkanın yakılması (koterizasyonu), konkanın dışa doğru kırılması sayılabilir. En etkili yöntem konkanın tamamen ya da kısmen çıkarılmasıdır. Son zamanlarda radyofrekans dalgaları da konka küçültmek için kullanılmaktadır. Konkanın çıkarılması dışındaki ameliyatlarda, yeniden büyüme sık görülür. Ameliyat hem genel hemde lokal anestezi ile yapılabilir. Ameliyattan sonra genellikle burun içine tampon konur. Burun dışında herhangi bir ameliyat izi olmaz.

Ameliyatın Riskleri Nelerdir: Anestezi komplikasyonları dışında konkalar için uygulanan ameliyatlarda en sık görülen problem kanamadır. Konkalar kanlanması çok fazla olan organlar olduğu için bu durum bazen şiddetli olmaktadır. Bunun dışında genel olarak güvenli ameliyatlardır.

Ameliyattan Sonra Nelere Dikkat Etmeliyim: Ameliyattan sonra hasta için genellikle pek problem olmaz. Tamponlardan dolayı biraz baş ağrısı ve huzursuzluk olabilir. Tamponlar çıktıktan sonra burun içinde kabuklanma olabilir. Doktorunuz bunları kendi belirleyeceği periyotlarda, uygun şekilde temizleyecektir.

NASAL POLİP

Nasal Polip Nedir: Nasal Polip sinüslerden kaynaklanan ve burun içine doğru büyüyen etlerdir. Konka büyümesinden farkı, normalde burun içinde olmayan etler olmasıdır. Konka büyümesine göre daha fazla burun tıkanıklığı yaparlar ve büyümeye daha fazla meyillidirler. Bazen burun ucundan dışarı veya genizden boğaza doğru sarkabilirler.

Nasal Polip Neden Oluşur: Nasal polip oluşmasının en önemli sebebi alerjilerdir. Ancak bazen kronik sinüzite bağlı olarak ta gelişebilir. Sinüs içini döşeyen mukoza alerji veya iltihaba bağlı olarak şişer ve sinüslerin ağzından çıkıp burun içine doğru büyür. Nasal polip genellikle her iki tarafta birden oluşur.

Ne Gibi Belirtiler Yaparlar: Nasal poliplerin en önemli belirtisi burun tıkanıklığıdır. Bunu dışında horlama, ses tonunda bozulma, burun akıntısı, baş ağrısı ve alerji ya da sinüzitin diğer belirtileri görülebilir.

Muayenede Ne Görülür: Burun Muayenesinde her iki tarafta ya da tek tarafta soluk renkli, ödemli ve burnu tıkayan bir kitle görülür. Etrafında akıntı görülebilir.

Teşhis Nasıl Konur: Teşhis burunda etin görülmesiyle konur ancak yaygınlığını görmek için mutlaka bilgisayarlı tomografi çekilmesi gerekmektedir.

Nasıl Tedavi Edilir: Çok küçük polipler bazen kortizonlu sprey ya da tabletlerle küçülsede tedavi büyük oranda ameliyatla yapılır. Ameliyat öncesi bir süre ilaç tedavisi verilmelidir. Bu ameliyatı daha kolay hale getirir.

Ameliyat Nasıl Yapılır: Nasal polip için yapılan ameliyatlar son yıllarda endoskopik yöntemle(görüntülü yöntem) yapılır. Nasal polip sinüsler içinde de bulunduğu için ilgili sinüsünde tedavisi gerekir. Endoskopik yöntemde, ışık kaynağı, kamera ve monitör kullanılarak burun içinden girilir ve burun içi ile sinüslerdeki polip temizlenir. Burnun yan tarafındaki maksiller sinüse girmek için bazen dudak altından girilmesi gerekebilir. Ameliyat hem lokal hem de genel anestezi ile yapılabilir. Polip temizlendikten sonra sinüslerin burun içine açılım yerlerinin normale dönmesi sağlanmaya çalışılır.

Ameliyatın Ne Gibi Komplikasyonları Vardır: Anestezi komplikasyonları dışında endoskopik ameliyatta en sık görülen problem kanamadır. Bu bazen cerrahın çalışmasını engelleyecek kadar şiddetli olur ve ameliyatta asıl amaç kanamayı durdurmak haline gelmektedir. Bunun dışında burun ve sinüslerin çevresinde önemli organlar bulunduğu için ciddi komplikasyonlar gelişebilir. Bunlar arasında göz çukuru içine girilerek göz küresi ve sinirinin zedelenmesi, beyin zarının delinerek beyin sıvısının burun içine akması, beyine giden büyük damarların yaralanması, beyin absesi gibi ciddi problemlerin yanı sıra bazı küçük ve daha sonra tedavi edilebilen komplikasyonlar da vardır

Ameliyattan Sonra Nelere Dikket Etmeliyim: Endoskopik yöntemle yapılan ameliyattan sonra en önemli konu pansumanların uygun yapılmasıdır. Polip ameliyatında pansuman burun içinin uygun şekilde temizlenmesi anlamına gelir. Bunun için başlangıçta birkaç günde bir daha sonra daha seyrek olarak doktorunuza gitmeniz gerekecektir. Kaç günde bir temizlenmesi gerektiği ameliyatın seyrine ve doktorun tercihine göre değişir. Doktorunuz her pansumandan sonra bir sonraki görüşme zamanını söyleyecektir. Hasta kendisi burun içini serum fizyolojikle yıkayarak yapışma ve birikintileri önlemeye çalışabilir.

Infeksiyonlar

Erişkin bir kişi senede ortalama olarak iki üç kez soğuk algınlığı olabilir çocuklarda ise bu biraz daha sıktır. Bu tip sıradan soğuk algınlığına tükrük damlacıkları ve daha sık olarak el-burun teması sonucu bulaşan virüsler neden olur. Virüs buruna birkez yerleştikten sonra vücüttan yanıt olarak histamin gibi kimyasal maddeler salınır ve bu maddeler burun içine olan kan akımını artırarak burun içi dokularda şişliğe ve bu dokulardan fazla miktarda mukus salgılanmasına neden olur. Kullanılan antihistaminik ve dekonjestan (burun açıcı) ilaçlar bu reaksiyonlar sonucu oluşan burun tııkanıklığını açarak rahatlama sağlar ancak iyileşme zamanla kendiliğinden olur.

Bu viral enfeksiyonlar sırasında burun ve sinusler mikroplara karşı oldukça korumasızdır. Berrak renkli burun akıntısı sarı-yeşil görüntü kazanırsa bu mikroplarında işe karıştığını gösterir ve bu durumda bir doktora görünmek gerekir. Akut sinüs enfeksiyonu olabilecek bu durumlarda burun tıkanıklığı, koyu kıvamlı burun akıntısı, yüzde dolgunluk ve diş,göz ve baş ağrısı olabilir.

Kronik sinüs enfeksiyonları her zaman ağrıya neden olmaz ancak burun tıkanıklığı ve geniz akıntısı olur. Bu hastaların bazılarında da polip denilen burun içi etleri gelişir ve sinuslerdeki enfeksiyon alt solunum yollarına inerek kronik öksürük, bronşit ve astıma neden olur. Akut sinüs enfeksiyonları genellikle antibiotik tedavisinden yarar görür ancak kronik sinüzitin tedavisi çoğu kez cerrahidir.

Yapısal Nedenler

Bu kategoriye giren nedenleri her iki burun deliğini birbirinden ayıran ince kıkırdak yapıdaki burun orta bölmesinin deformiteleri oluşturur. Bu deformitelerin nedeni hayatın bir döneminde geçirilmiş olan travmalardır. Bazan bu travmalar burun tıaknıklıoğından çok yıllar önce çocukluk çağında geçirilmiş ve unutulmuş olur. Tüm yenidoğanların %7’sinin burnu doğum sırasında hasar görür. Görüldüğü gibi yamuk burun orta bölmesi oldukça sık bir sorundur. Eger bu sorun nefes almayı engelliyorsa cerrahi olarak düzeltilmelidir.

Çocukluk çağının ensık burun tıkanıklığı nedeni geniz etidir.

UYARI: Antihistaminik kullanımına bağlı uyku hissi olan hastalar otomobil veya dikkat kullanımı dikkat isteyen araçları kullanmamalıdır. Aynı şekilde burun açan (dekonjestan) ilaçlar kalbi uyarır ve kan basıncında yükselmeye neden olabilir. Soğuk algınlığı grip tedavisinde kullanılan bu tip ilaçları göz tansiyonu ve prostatı olanlar dikkatle kullanmalıdırlar.

Vazomotor Rinit (damarsal soğuk algınlığı)

Rinit burun ve onun içini döşeyen dokuların iltihabıdır. “Vazomotor” ise damar cidarını harekete geçiren olayları tanımlayan terimdir. Burunun içini döşeyen dokular yoğun kılcaldamar ağı ile kaplıdır. Normal de büzüsme ve genişleme yeteneğiolan bu damarlar yarı açıktırlar. Ancak yoğun egzersiz yapan kişlerde salınan adrenalin bu damarlarda büzüşmeye yol açarak nefes almayı kolaylaştırır. Bunu tam tersi ise allerjik durumlarda ve soğuk algınlığıde görülür. Burundaki damarlar kanla dolarak genişler ve nefez almak güçleşir.

Allerji ve enfeksiyon dışı bazı durumlarda da bu damarlar genişler ve vazomotor rinit gelişir. Stres, tiroid bezi yetmezliği, gebelik, tansiyon ilaçları, uzun süreli burun damlası kullanımı ve sigara dumanı vazomotor rinit nedenleri arasındadır.

Hastalığın başladığı dönemlerde burun tıkanıklığı genellikle geçicidir. Ancak vazomotor rinitin nedeni ortadan kaldırılamaz ise kan damarları büzüşme yeteneğini giderek kaybeder ve kronik burun tıkanıklığı gelişir. Tıkanıklık uykuda daha belirgin hale geldiğinden yatarken başın yükseltilmesi gerekebilir. Ancak tam iyileşme için bazen cerrahi müdahale gerekebilir.

Geniz eti nedir ? (Adenoid Vejetasyon)
Burunun gerisinde geniz adı verilen bölgede yerleşmiş bağışıklık dokusudur. Bu dokular, normal koşullarda vücudun enfeksiyonlara karşı savaşımında rol oynarlar.

Geniz eti görülür mü ?
Hayır, normalde görülmezler. Ancak özel muayene yöntemleri ve tetkiklerle görülebilir ya da görüntülenebilirler. Geniz eti her çocukta mevcuttur ancak büyüdüğü veya iltihaplandığı zaman belirti verir.

Geniz etinde büyüme veya iltihaplanma ne gibi belirti verir ?
Burundan soluk alma zorluğu, ağız açık uyuma, ağızdan soluma, genizden konuşma, horlama, hırıltılı soluma, ağız kuruluğu, burun tıkanıklığı ve akıntısı, uyku bozuklukları, uykuda kısa süreli solunum durması, uykudan sıçrayarak uyanma, sık yineleyen orta kulak iltihabı gibi belirtiler geniz etinin büyüdüğünü veya iltihaplandığını düşündürür.

Her geniz eti ameliyat edilir mi ?
Hayır. Ancak yukarıdaki belirtilerden bir veya birkaçı varsa gecikmeden bir Kulak Burun Boğaz Uzmanına başvurulmalıdır. Doktorunuzun iltihap düşünmesi durumunda ilaç önermesi mümkündür. İlaçla tedavi yakınmaları ortadan kaldırabilir ancak büyüme ortadan kalkmaz ve belirtiler yineleyebilir. Bu durumda ameliyat bir süre sonra yine söz konusu olabilir.

Ameliyat edilmeden küçülmez mi ?
Tedavi ile belli oranda küçülebilir. Ayrıca, bluğ çağından sonra da boyutları küçülebilir.

Ameliyat için uyutmak gerekli mi ?
Evet. Geniz eti alınması (Adenoidektomi) ameliyatı günümüzde yalnızca genel anestezi altında uygulanır. Cerrahınız bu konuda sizi aydınlatacak ve bu işlem için bir Anesteziyoloji uzmanı tarafından konsülte edilmenizi önerecektir.

Geniz eti ameliyatı riskli bir ameliyat mıdır ?
En küçük operasyonun bile riski vardır. Bu risk anestezi riski olabildiği gibi ameliyata ait riskler de olabilir. Ancak günümüzde anestezi ve cerrahide ki teknik gelişmeler bu konudaki riskleri yok denecek boyutlara indirgemiştir.

Çocuğumda ameliyat izi kalacak mı ?
Bu ameliyat ağız içinden yapılacağı için hiçbir kesi izi olmayacaktır. Kısa bir süre sonra evinize gidebilecek ve çocuğunuz için bir kısıtlama olmayacaktır.

Geniz eti yeniden oluşur mu ?
Evet seyrek te olsa geniz eti bluğ çağına kadar yeniden büyüme yapabilir.