Osteoporoz hastalığında kemiklerin mineral içeriği azalır, iç destek yapısı zayıflar ve kuvveti azalır. Giderek kemikler çok zayıflar ve kolaylıkla kırıklar oluşabilir. Osteoporoza bağlı kırıklar en sıklıkla omurgada, kalçada, el bileğinde görülür. Vücudun diğer kemiklerinde de osteoporoza bağlı kırıklar görülebilir.

Kemiklerinizin kuvvetli olmasını sağlayarak osteoporozu önleyebilirsiniz.Yeterli kalsiyum ve D vitamini alarak, egzersiz yaparak ve sigara içmeyerek kemiklerinizin kuvvetli kalmasını sağlayabilirsiniz. Menopoza girmiş bir hanımsanız uygun menopoz tedavileri; osteoporozunuz varsa osteoporoz ilaç tedavileri uzman doktor tarafından planlanabilir. Hastalara yaşlarına ve Sağlık durumlarına göre egzersiz reçete edilmelidir.

Egzersiz sadece osteoporozdan korunmayı sağlamaz, tedavide de yardımcıdır. Hayat boyu egzersiz kavramı konusunda toplumun bilinçlendirilmesi gerekir.

Egzersizin Yararları:

•Fiziksel aktivite sağlığın en önemli göstergelerindendir.
•Fiziksel olarak aktif kişiler daha yüksek kemik kütlesine ve daha az kırık risk ine sahiptir.
•Egzersiz kemik kütlesinin korunmasında olduğu kadar kas kütlesi ve gücünün artırılmasında, denge ve koordinasyonun sağlanmasında da etkilidir.
•Kemik ve kas gücü osteoporotik kırıkların azaltılmasında etkili olan en önemli kavramlardır.
•Sürekli fiziksel aktivite ile kalça kırık riskinde %2060 azalma söz konusudur.
•Fiziksel aktivite kırığa bağlı günlük yaşam aktivitesi sınırlamasını minimuma indirir.
•Düzenli egzersiz yaşam kalitesini iyileştirir.
•Egzersiz ile oluşan kemik ve kas kazancı bırakıldığında kaybolur.
Egzersiz sırasında; göğüs ağrısı, nefes darlığı, baş dönmesi gibi yakınmalar söz konusu olduğunda ileri tetkik gerekir.

Egzersize başlamadan önce yapılması gerekenler:

•40 yaşın üzerinde erkekseniz,
•50 yaşın üzerinde kadınsanız
•Ailenizde erken yaşta kalp hastalığı öyküsü varsa,
•Kalp hastalığı, yüksek tansiyon, şeker hastalığı ve osteoporoz gibi sağlık problemleriniz varsa,

Egzersiz programına başlamadan önce mutlaka bir Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Uzmanı doktora başvurunuz.

Osteoporoz yani kemik erimesi kemik doku yogunluğunun azalması nedeniyle dayanıklığının azalması, yani kalitesinin düşmesidir. Kemik erimesinin şiddeti arttıkça kemik kırılganlığı da artmaktadır. Osteoporoz ciddi ve sinsi bir hastalıktır. Bu yüzden kemik erimesi, zamanında yakalanıp önlenmezse sakatlıklara ve ölüme neden olur. Dünyada kalp-damar hastalıkları ve kanserden sonra bilinen 3. ölüm nedeninin osteoporoz olduğu bildirilmiştir.
Menopozda olan kadınlar yaşamlarının geri kalan kısımlarında osteoporoza bağlı %50′lik bir kemik kırığı riski ile karşı karşıyadırlar. Osteoporoz 3 kadına karşılık 1 erkekte görür ve yaşlılıkta daha çok rastlanan bu hastalık tek başına yaşlılık hastalığı değildir.

Kemikler de kalp, beyin gibi canlı ve sürekli yapılanan bir sistemdir. 30 yaşına kadar kemik yapısı ilerler ve 30 yaşında doruk noktasına ulaşılır. 30 yaşında yeterli kemik kütlesine ulaşılmaması halinde hastalık ortaya çıkmaya başlar. Bu yüzden, kemiklerin korunmasında ve güçlü olmasında birinci adım beslenmedir. 45 yaşından sonraysa kemik kayıp hızı, artmaya başlar. 30-35 yaşına kadar kemik yoğunluğunu en üst seviyeye taşıyabilirsek, ileride yaşanacak yıkımın tahribatını da en aza indirebilir ve osteoporozun önüne geçebiliriz.

ANNE KARNINDAN İTİBAREN BESLENMEYE ÖZEN GÖSTERİLMELİ !

Bebeklikten, hatta anne karnından itibaren doğacak çocuğun geleceği düşünülerek doğru beslenilmesi lazım. Kalsiyumun, yaşam boyunca yeterli miktarda alınması, kemik dokusunu en üst seviyeye çıkaracağından bu yıkımın etkisini zayıflatır. Ayrıca fiziksel aktiviteler, kemiklerin güçlenmesini sağlar. Bütün bunlara karşın yine de genetik gibi diğer bazı faktörler nedeniyle hastalık ortaya çıkabilir. O zaman da uygulanacak tedaviyle yıkım önlenebilir.

Osteoporotik kemik hem kütlesini kaybetmiş hem de iç yapısı bozulmuş bir kemiktir. Kaybolan kemiği tekrar yerine koymak oldukça zor, pahalı ve uzun zaman alan bir olaydır, dolayısı ile risk faktörlerini belirlemek ve osteoporozu önlemek gelişmiş bir osteoporozu tedavi etmekten daha kolaydır.

KEMİK ERİMESİ İÇİN ÖNEMLİ RİSK FAKTÖRLERİ…

1. Kadın olmak

2. 50 yaşın üstünde olmak (Yaş arttıkça yoğunluğunu kaybeden kemikler zayıflar)

3. Menopoza girmiş olmak (Menopoza girmiş kadınların ortalama üçte birinde osteoporoz gelişmektedir ki, bunun sorumlusu östrojen düzeyindeki azalmadır)

4. Erken menopoza girmek veya yumurtalıkların operasyon ile alınmasını takiben cerrahi (yapay) menopoza girmek.

5. Erkeklerde erkek cinsiyet hormonu olan testosterondaki azalma ile kemik kütlesi de azalabilmektedir (Erkeklerde gonad fonksiyonunun; işlevinin herhangi bir nedenle azalması osteoporoza bağlı kırıklara yol açabilmektedir).

6. Düşük kalsiyum içeren yiyeceklerle beslenme ve vitamin D eksikliği

7. Fiziksel aktivitenin, hareketliliğin ve egzersizin az olması, (egzersizin kemik kütlesini arttırdığı, kemiği kuvvetlendirdiği kanıtlanmıştır).

8. Ailede osteoporozlu kimselerin bulunması (kırıklara yatkınlığın bir kısmı kalıtsaldır; annelerinde omurga kırığı öyküsü olan genç kadınlarda da kemik kütlesinde azalmaya rastlanmaktadır)

9. Kısa boylu, ince yapılı kişiler iri yapılı, kilolu kişilere göre daha fazla osteoporoz riski taşımaktadırlar.

10. Beyaz tenli, açık renk gözlü olmak.

11. Sigara içmek

12. Alkollü, kolalı ve kafeinli içecekleri çok fazla tüketmek.

13. Bazı ilaçları uzun süreden beri veya yüksek dozlarda kullanıyor olmak (örneğin; kortikosteroidler, lityum, alüminyum, antikonvülzanlar, antiasitler, antikoagülanlar, siklosporin, tiroid ilaçları ve bazı kanser ilaçları gibi).

14. Bazı hastalıkların olması. Örneğin; şeker hastalığı, tiroid veya paratiroid bezinin fazla çalışması, mide-barsak operasyonu geçirmiş olmak, uzun süren hareketsizlik, felçler, bazı romatizmal hastalıklar ve diğer bazı endokrin (hormonal) hastalıklar osteoporoza neden olabilmektedirler.

Bütün bu nedenlerden dolayı osteoporoz hastalığının sebebinin araştırılmasında tanısında takibinde sadece muayene yeterli değildir; film, kemik yoğunluğu ölçümleri, kan ve idrar incelemeleri de gerekmektedir.

Belirtileri:

Bel ve sırt ağrısı
Boyda kısalma, omurgada kırık
Sırtta kaburlaşma, omuzlarda yuvarlaklaşma
El bileğinde kırık
Kaburga kırıkları
Kalça kemiğinde kırık
Hastalığın önüne geçmek için bol sebze ve süt ürünleri tüketilmesi gereklidir.Peynir, lor, yoğurt, süt ve bol sebze sofradan eksik edilmemelidir. Günde 15-20 dakika mutlak surette güneşte kalınmalı ve egzersiz yapılmalıdır. Egzersiz günde en azından yarım saat tempolu yürüyüş şeklinde olabilir.

Osteoporozda tanı kemik mineral yoğunluğu ölçümü ile konur. Osteoporozun tipini belirlemek için bununla birlikte kan biyokimya değerleri araştırılmalıdır.

Erken tanı konması son derece önemlidir !!!

Tedavide;

1.Yaşam tarzında değişiklikler yaparak düşmeyi azaltacak önlemler almak,
2.Doktorunuzca önerilen egzersiz programlarını uygulamaya çalışmak,
3.Beslenme şeklinizi önerilen şekilde düzenlemek,
4.İlaçlarınızı düzenli kullanmak ve yine düzenli doktor kontrolüne gitmek,
5.Osteoporozun önlenebilen ve tedavi edilebilen bir hastalık olduğunu bilmek gerekmektedir.

‘Osteoporoz’dan (kemik erimesi) korunmak amacıyla Sağlık Bakanlığı tarafından 2006 yılından itibaren 29 ilde gerçekleştirilen programla; halkın sağlıklı süt tüketimi konusunda bilinç düzeyininin artırılması hedefleniyor. Öncelikle sağlık personelinin bilgilendirilmesi, halka yönelik eğitim çalışmaları, çocuklar için eğlenceli interaktif oyunlar içeren sunumlar ve sağlıklı beslenme konulu gezici çocuk tiyatrosu gibi aktiviteler yapılacağını bildiren bakanlık, süt içmenin yaygınlaşmasıyla kemik erimesi hastalığının da azalacağına dikkat çekiyor.

Bursa İl Sağlık Müdürlüğü Gıda ve Çevre Kontrol Şube Müdürlüğü’nden Diyetisyen Özen Çavuşoğlu, sütün yaşamın her döneminde vücudun sağlıklı gelişimi için ihtiyacı olan besin öğelerini en ideal miktarda içeren önemli bir besin olduğunu söyledi. Türkiye’de süt içme alışkanlığının yaygın olmadığını belirten Çavuşoğlu, kişi başına yıllık sütü tüketiminin sadece 23 litre olduğunu, bu oranın birçok Avrupa ülkesinde 100 litrenin üzerinde gerçekleştiğini kaydetti. Süt tüketimi konusunda yapılan en büyük yanlışın sokak sütü tüketimi olduğuna vurgu yapan Diyetisyen Çavuşoğlu, “Açık sütün tüketilmesi, mikrobiyolojik açıdan ve sütün besin değeri açısından uygun değildir. Süt, mikroorganizmaların yaşaması ve gelişip çoğalması için çok uygun ortam oluşturmaktadır. Gerekli tedbirler alınmadığında, besin değeri açısından çok zengin ve yararlı olan süt, sağlığa zararlı mikroorganizmaları taşıyarak pek çok enfeksiyon hastalığına yol açar, hatta ölümcül olabilir. Ancak, ülkemizde tüketilen sütün büyük bir bölümü her türlü denetimden uzak, her türlü mikrobun bulaşmasına açık bir şekilde hayvandan sağılıp, steril olmayan kaplar içerisinde mikropların hızlıca üremelerine neden olan sıcaklıklarda açık bir şekilde sokakta satılmaktadır. Türkiye’de süt tüketiminin düşük olmasıyla birlikte, tüketilen sütün yüzde 50′si sokakta satılan hijyenik olmayan süttür.” dedi.

Türkiye’de tüketilen en önemli protein kaynağının süt ve süt ürünleri olduğunu anlatan Çavuşoğlu, sütün yüksek kalsiyum içerdiğini ve kalsiyumun vücutta kullanılması açısından en ideal besin olduğunu bildirdi. Kemik mineral yoğunluğunun artışında önemli rol oynayan magnezyum ve fosfor dengesine sahip olan sütün yeterince tüketilmesinin şart olduğunu dile getiren diyetisyen Özen Çavuşoğlu, sütün yapısında bulunan yağ asitleriyle çocuğun beyin gelişimi için gerekli olduğunu söyledi. Çavuşoğlu şöyle devam etti:
“Sütte bulunan sağlımıza zararlı bu mikropları yok etmek için süte mutlaka uygun şekilde ısı işlemi uygulamak gerekir. Pastörize sütün dayanma süresi en fazla 3 gündür. Fabrikada üretiminden tüketiciye ulaşana ve tüketilene kadar mutlaka buzdolabı koşullarında muhafaza edilmelidir. Sütü diğer besin diğer besin gruplarından ayıran 2 önemli özelliği bulunmaktadır. Bunlardan birincisi; organizmanın büyüme ve gelişimi için gerekli olan besin öğelerinin tamamına yakınını içermesidir. Süt; C vitamini ve demir dışında makro ve mikro besin öğeleri için iyi bir kaynaktır. İkinci özelliği ise içerdiği besin öğeleri açısından insan vücudunda kolayca sindirilebilir ve rahatça kullanılabilir olmasıdır. Osteoporoz, ya da daha çok bilinen adıyla ‘kemik erimesi’, kalsiyum kaybının artması sonucunda kemiklerin kolayca kırılabilir hale gelmesidir. Osteoporoz sıklığı yaşla artış göstermekle birlikte, kadınlarda görülme sıklığı erkeklere oranla daha fazladır. En fazla çocuk ve yaşlılarda olmak üzere, her yaşta önemlidir. Her 30 saniyede bir kişi osteoporoz sonucu kalçasını kırmaktadır. Kırıkların ülke ekonomilerine yükleri oldukça fazladır. Yeterli kalsiyum alınmasını sağlayan sağlıklı bir beslenme tarzı ve düzenli fiziksel aktivite osteoporoz oluşma riskini düşürmektedir. Kalsiyum alımı, kemik kaybını etkileyen ve osteoporoz riski yaratan birçok çevresel veya yaşam tarzı faktörlerinden biridir. Kalsiyum ve D vitamini, osteoporoz önlem ve tedavisinin ayrılmaz parçasıdır. Kalsiyumu ilaç olarak alınmaktansa, günlük beslenmedeki kalsiyum kaynaklarını artırmak tercih edilmelidir. En iyi kalsiyum kaynağı ‘Süt’tür, dolayısıyla osteoporozu önlemek için çocukluktan itibaren düzenli olarak süt içilmelidir.”

Hepinize sağlıklı günler…