İlaçlar, nöbetleri yok etmez. Bazı epilepsi tipleri var, ergenlik çağında görülür sonra geçer. Ancak onlarda daha sonra ilaç kesilir. Ama sonuçta vahim olan durum, hastaların hayat boyu ilaç kullanacak olmaları. Çünkü ilaç tedavi etmiyor, kontrol ediyor. Kontrol ne demek? Nöbeti kesmesi. Yani bir epilepsi hastasına ilaç veriyorsanız, nöbeti olmuyorsa, ilaç yan etki yaratmıyorsa demek ki başarılısınız. Buna devam edersiniz. Bütün nöbet şekillerinin hepsini göz önüne aldığımızda ilaçların başarı şansı, nöbet kontrol etme oranı yüzde 60 ila 80 arasında değişiyor.

Ensefalit “beyin iltihabı” anlamına gelir. Belirli bir virüs beynin enflamasyonuna sebep olur. Ciddi ve hayati tehlike arz eden bir hastalıktır. Bu hastalık iki şekilde ortaya çıkabilir: “birincil ensefalit” ve “ikincil ensefalit”. Hastalığın birincil biçimi daha ciddi iken, ikincil biçimi daha yaygın görülür. An­cak ikincil ensefalit daha hafif bir hastalıktır. Doktorlar birincil ensefalit vakaları ile daha sık karşılaşmaktadır.

Doktora görünmek ve zamanında teşhis hastalığın tedavisi için çok önemlidir. Çünkü hastalığın seyri önceden tahmin edilememektedir.

Hafif ensefalit vakalarında görülen belirtiler;
Ateş
Baş ağrısı
İştah kaybı
Yorgunluk ve uyuşukluk hissi

Daha ciddi vakalarda ise belirtiler;
Çift görme
Konuşma bozukluğu ve zihinsel karışıklık
Bulantı ve kusma
Denge bozukluğu
Boyunda sertleşme
Sara nöbetleri

Ensefalit tedavisi ikiye ayrılır. Birinci tedavi belirlenen bir mikroba karşı veri­len ilaçlarla sürdürülür. İkincisi ise vücut direncini arttırıcı ve ensefalitin sebep ol­duğu belirtileri düzeltmeye yarayan destekleyici tedavidir. Asiklovir gibi anti-viral ilaçlar kullanılır. Asiklovir, toksik olmayan bir ilaçtır.

Epilepsi beyin içinde bulunan sinir hücrelerinin anormal bir elekrokimyasal deşarj yapması sonucu ortaya çıkan bir nörolojik bozukluk ve hastalıktır. Beynin normalde çalışması ile ilgili elektriğin aşırı ve kontrolsüz yayılımı sonucu oluşur. Sıklıkla geçici bilinç kaybına neden olur.

Epilepsi nöbetleri farklı şekillerde ortaya çıkar. Bazı nöbetlerden önce bir korku hissi gibi olağandışı algılamalar ortaya çıkarken, bazı nöbetlerde kişi yere düşebilir, bazen ağzı köpürebilir.

Düzenli ve dengeli beslenmelidir. Açlık kesinlikle olmamalıdır.
Vücut hareketlerini azaltıcı aktivitelerle uzun süreli ilgilenmemelidir.
Alkollü, asitli, kafeinli içeceklerden uzak durmalıdır.
Aşırı derece yorulmamaya özen göstermelidir.
Uykusuz kalmamalıdır.
Motorlu araç kullanımı, yüzme gibi faaliyetlerde bulunmamalıdır. (Yüzme bir kişi denetiminde olabilir.)
İlaçlar düzenli olarak her gün aynı saatte alınmalıdır.
Sinir, stres, aşırı üzüntü, aşırı heyecan ve korkudan uzak durmalıdır.

Bir beyin tümörü, beyin ya da kafatası içindeki her türlü anormal hücre büyümesidir. Beyin tümör­leri habis (kanserli ve yayıl­ması muhtemel) ya da iyi huylu (muhtemelen yayılmayacak olan) olabilir. Her tür beyin tümörü ciddi bir durumdur; çünkü beyin içinde büyüyen bir tümör, beyin içi yapılara baskı yapmadan ve zarar vermeden büyüyemez.

Kanserli Beyin Tümörlerinin İki Kategorisi Vardır: Birincil ve ikincil. Birincil tümörler beyin dokusunda başlar. İkincil beyin tümörleri, diğer bir organda çoğunlukla akciğer ya da göğüste başlayan kanserler olup, beyine sıçrarlar. İkincil beyin tümör­leri, birincil tümörlere oranla daha yaygındır ve vücudunun herhangi başka bir yerinde kanseri olan insanların yüzde 25′inde görülür.

Beyin tümörleri her iki cinsi de etkiler ve her yaşta ortaya çıkabilir. Ancak ikincil tümörlerle, ileri yaşlarda daha çok karşılaşılır ki bu dönem, tüm kanser şekille­rinin oluşmasının daha muhtemel olduğu dönemdir.

Semptomlar

Bazı beyin tümörleri, henüz küçükken, hafif bir felç ya da bir kanamaya sebep olduklarında keşfedilirler. Komşu beyin dokusuna baskı yapıp bir kol ya da bacakta zayıflık veyahut konuşma zorluğu yaratacak düzeyde büyüyene kadar, bunların çoğu belirti vermezler.

Bazen beyin tümörünün yegane semptomu, kafatası içinde artan basınçtan kaynaklanan bir baş ağrısıdır. Baş ağrısı çekme eğilimi olmayan bir kişideki baş ağrısı, ilk semptom yani belirti olabilir. Nadir vakıalarda, kişilik­teki sebebi tarif edilemeyen bir değişiklik, beyin tümörünün ilk işareti olabilir.

Tedavi Seçenekleri

Eğer tedavi edilmezse, beyin tümörleri kalıcı beyin hasarına ‘ sebep olabilir ve tedavideki tüm gayrete karşın pek çok türü öldürü­cüdür. İyi huylu ve bazı habis tümörlerde, erken teşhis ve tedavi en iyi iyileşme şansını yaratır.

Bir beyin tümörü aramak için, bilgisayarlı tomografi, ya da manyetik rezonanslı görüntüleme dahil olmak üzere, doktorunuz çok çeşitli testler uygulayacaktır. Bu testlerde, beyinin resimleri çekilir ve her tümörün yeri ve ebadı belirlenir. İkincil beyin tümör­leri diğer organlardaki kanserler sebebiyle geliştiğinden, vücudu­nuzun diğer kısımlarına da radyo­loji testleri uygulanabilir.

Eğer ameliyat düşünülüyorsa, tümörün ebadı ve yerine dair daha fazla değerlendirme için, cerebral anjiyografi de gerekli olabilir. Doktorunuzun ne bulguladığına bağlı olarak, bir nörolojist, onkolojist veya bir beyin ve sinir cerra­hına gönderilebilirsiniz.

Bazı iyi huylu ve habis tümör­lerin çıkarılması için yapılan ameli­yatlar başarılı olabilir. Mamafih, hayati beyin yapılarına tutunmuş olması sebebiyle tüm tümör çıkarı­lamaz ise, nüksetme muhtemeldir. Tümörün tamamen çıkarılma­sının mümkün olmadığı durum­larda dahi, baskıyı azaltmak ve semptomları hafifletmek üzere, bazen bir parçasının çıkarılması imkan dahilinde olabilir. Bilgisayar desteği ile icra edilen ameliyat, evvelce erişme imkanı olmayan çok derindeki tümörlerin çıkarıl­ması için cenahların yeterliliğini arttırmıştır.

Ayrıca radyasyon terapisi veya kemoterapi de uygulanabilir. Beyin dokusundaki şişmeyi azaltmak üzere corticosteroid ilaçlar verilebilir ve anticonvulsant ilaçlar tümör büyümesine bağlı felçlerin kontrol edilmesini sağlayabilir.

Kansere karşı kullanılan ilaçların ya da radyoaktif disklerin doğrudan tümör içine yerleştirilmesinin daha etkili olup olmadığına dair çalış­malar yapılmaktadır. Eğer kanser tüm vücuda yayılmış ise veyahut habis durum ameliyat suretiyle tedavi edilemiyorsa, gayretler, semptomların ferahlatılmasına ve rahatlık sağlanmasına yönelir.

Beyin hastalıklarında genlerin rolünün kesin olarak bilinmediğini söyleyen Florance Nightingale Hastanesi doktorlarından, beyin hastalıkları cerrahı Prof. Dr. Orhan Barlas, hastalığın türüne göre tedavi olanaklarının çeşitli olduğunu da açıklıyor.

Beyin hastalıkları’nın çeşitlerine gelince,

Kalıtsal (gelişimsel)
Tümöral
Vasküler (damar)
Enfeksiyon
Travma
Dejeneratif
Metabolik
Psikiyatrik
olmak üzere 8 bölümde toplanıyor.

Türkiye’de en çok görüleni ise damar hastalıkları. Kalıtsal hastalıklar içinde en sık rastlananlar arasında kafadaki şekil bozuklukları var. Örneğin, çocuğun kafası enlemesine ya da boylamasına normal ölçülerden farklılık gösteriyor. Üstelik şekil olarak da bariz bir biçimde anormallik oluyor.

Tümöral hastalıklar ise, 100 bin kişiden 25′inde görülüyor. Tümörler ya beyin hücrelerinden (nöron) ya da beyin kılıfından çıkıyor. İyi huylu olduğu takdirde sorun yok. Ancak kötü huylu ise cerrahi müdahale gerekiyor. Peki tümör hangi belirtilerle ortaya çıkıyor?

Özellikle sabahları uyanıldığında şiddetli başağrıları ve mide bulantısı ile kusma oluyor. Dolayısıyla bu tip durumlarda hemen bir doktora gitmek gerekiyor. Ayrıca beyin tümörleri vücutta oluşan diğer tümörlere benzemiyor. Çünkü beyin içinde büyüyen tümör, kafa sert olduğu için içerde sıkıştırma yapıyor. Sıkışan bölge işe yaramaz hale geliyor. Daha sonra da beyin içindeki bölgeler yavaş yavaş zedeleniyor ve hareket, konuşma yetisi gibi fonksiyonları etkileyen merkezler sakatlanıyor.

Bir süre sonra ise kişi elini, ayağını oynatamıyor, felç oluyor. Bu durumda yani beyin fıtıklanmalarında solunum merkezi sıkışıyor ve hasta ölüyor. Kısacası kötü huylu tümörler için cerrahi müdahale şart oluyor. Ama bu müdahaleden sonra da tümör tekrarlayabiliyor.

Damar hastalıkları, tıkanma ve kanama şeklinde meydana geliyor. Örneğin, birdenbire beyin damarlarında tıkanma olabiliyor. Ya boyunda şah damarı ya da küçük damarlar tıkanıyor ve kişi felç oluyor. Damar hastalıkları, daha çok ileri yaştaki kişilerde görülüyor. Tabii kolesterol, sigara gibi faktörler de damar tıkanıklığına yol açıyor.

Beyin içi kanamaya gelince, bir nedeni yüksek tansiyon. Bir de anevrizma denilen rahatsızlık var. Damarların kenarında küçük baloncukların oluşmasıyla meydana geliyor. Anevrizma, doğumsal bir rahatsızlık yani çocuğun doğumu esnasında gelişen olaylardan kaynaklanıyor. Kısacası anevrizma, damar yapısındaki bozukluktan kaynaklanıyor. Öldürücü olabiliyor.

Beyin apseleri, menenjit ve ensefalit ise enfeksiyon hastalıkları arasında en sık görülenler. Menenjit, beyin kılıflarının, ensefalit ise beyin dokusunun iltihaplanmasından oluşuyor.

Beyin travmaları, herhangi bir kazada beynin yaralanmasından kaynaklanıyor. Beyin yaralanınca, kanama beynin çalışmasını engelliyor. Hasta bitkisel hayata giriyor.

Tabii tüm bunların arasında bir de Sara (Epilepsi) hastalığı var ki, bir grup beyin hücresinin kontrolsüz anormal deşarjları sonucunda ortaya çıkıyor. Çocuklarda olduğunda, beyin hücrelerinin iyi çalışmadığı anlaşılıyor. İlaç tedavisi yapılıyor. Genelde ya doğum sırasında ya da doğum sonrasındaki durumlarda çocuk saraya yakalanabiliyor.

Sebebi bilinmeden, beyinde bir bölgenin çalışmasının durması ile birlikte dejeneratif hastalıklar meydana geliyor. Örneğin parkinson ya da alzheimer hastalığı ile karşılaşılıyor. Metabolik hastalıklar ise kalıtımsal ve çoğunlukla da tedavisi mümkün olamıyor.

Yaşamımızın bağlı bulunduğu organ beyin, bazı psikiyatrik hastalıkların da nedeni olabiliyor. Şizofreni, nevroz depresyon ve lityum tuzunun eksikliğinden kaynaklanan manik-depresif bunlardan birkaçı. Çoğuna ilaç tedavisi veriliyor.

“Dyscalculia”

Bazı çocuklar, matematik ve aritmetik dersinde başarısız oluyorlar ve bu çocukların çoğu zaman zekalarından şüphe ediliyor. Ancak işin aslı hiç de böyle değil. Yani metametik ve aritmetiği algılamama gibi bir sorundan kaynaklanan “Dyscalculia” denilen rahatsızlık tedavi edilebiliyor.

0-12 aylar arasında bir bebeğin büyüme ve gelişmesi fetal (anne karnındaki) hayattaki gibi hızla devam ediyor. Bu dönemde merkezi sinir sisteminin ve beyin fonksiyonlarının tam gelişememesinden dolayı da “Dyscalculia” meydana geliyor. Okul çocuklarının yaklaşık %6-10′unda görülüyor aritmetik bozukluğu.

Bununla birlikte çocukta algılama, dikkat ve hafıza fonksiyonlarında bozukluklar, yetersizlikler ön planda. Bu sorunu taşıyan bir çocuk, sayıları ve sembolleri karıştırıyor, sağ-sol, yön ve mesafeyi şaşırıyor, önce ve sonra gibi sıralı işlerde güçlük çekiyor. Problemleri okuma, anlama ve çözmede zorlanıyor. İşlemleri soldan yapıyor, çarpım tablosunu öğrenemiyor, geometrik şekilleri isimlendiremiyor.

“Dyscalculia” konusunda bilgi veren İstanbul Tıp Fakültesi’den Çocuk Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı Başkanı Pedagog-Danışman Dr. Ümran Korkmazlar, bu sorunla ilgili çok çocuk hastası olduğunu söyledi.

“Dyscalculia” nın risk faktörlerinin başında ise genetik hastalıklar, yakın akraba evlilikleri, yetersiz çevre koşulları, 16 yaşından küçük, 35 yaşından büyük gebelik, hamilelikte geçirilen bazı hastalıklar, kanama, kan uyuşmazlığı, hamilelikte röntgene girmek, ilaç, sigara, alkol ve kahve kullanımı, anne-çocuk ilişkisindeki yetersizlik gibi olumsuzluklar yer alıyor. Çocuğun durumu eğer okula başlamadan önce saptanırsa psiko-pedagojik yaklaşımla tedavi edilebiliyor.

Son gelişmeler

Beyin hastalıkları tedavisinde Dünya’da ve Türkiye’deki en son gelişmeleri Amerikan Hastanesi ve Cerrahpaşa Tıp Fakültesi doktorlarından Beyin Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Ali Çetin Sarıoğlu anlattı: “Beyin cerrahisi, Türkiye’de çok gelişmiş ve genç bir bölüm. Avrupa’nın da çok üstünde başarılar elde ediliyor ülkemizde. Dünya’da beyin cerrahisi ile ilgili olarak geliştirilen yeni bir yöntem yok. Ancak, tümörün cinsini belirleyen bir alet üzerinde çalışmalar devam ediyor.

Şu anda beyin hastalıklarının teşhişinde tomografi, MR (manyetik rezonans sistemi) ve anjiyografi uygulanıyor. Hastalığın çeşidine göre bu yöntemlerden birisi seçiliyor. Örneğin tümörlerde MR, damar hastalıklarında da anjiyografi kullanılıyor”.

Peki tomografi olmadan önce ne yapılıyordu, yani teşhis nasıl koyuluyordu sorusunun yanıtı ise: “Boyundan şah damarına bir iğne sokularak tanı koyulmasına çalışılıyordu. Ama tabii bu çok ilkel bir yöntemdi. Üstelik yanlış kararlar ve hatalar da çok fazla oluyordu. 1975 yılından itibaren, tomografinin ülkemize gelmesiyle birlikte, beyin cerrahisi de gelişmeye başladı.

Ne kadar hızla ve ne kadar uzak mesafeye gitmelerine bağlı olmadan, insanlar hareket halindeki vasıtaların içinde mide bulandırıcı bir rahatsızlık hissederler.

Dış kulağımızın görevi işitmeyi sağlamaktır ama iç kulağımız dengemizden sorumludur. Hareket halinde olduğumuzda, iç kulağımızın içindeki sıvı çalkalanır ve sinir sistemimiz vasıtası ile beynimize sinyal gider. Eğer arabanın içinde bir şey okuyorsanız veya arabanın içinde bir şeye bakıyorsanız, gözlerden beyine hareket halinde olmadığınız sinyali gider ama iç kulaklarınızdan giden sinyal farklıdır. O, vücudunuzdaki sarsıntıdan dolayı hareket halinde olduğunuzu bildirir. Bu iki sinyal arasındaki fark, halk arasında ‘araba tutması’ diye adlandırılan, mide bulandırıcı etkiyi yaratır.

Aslında dalgalı denizde seyreden bir gemideki insanı deniz tutması ne ise hareket halindeki bir arabanın içindeki insanı taşıt tutması da aynı şeydir. Denizdeki hareket tam anlamı ile üç boyutlu olduğundan etkisi daha fazladır. Baş ağrısı, baş dönmesi, nabızdaki artış ve mide bölgesindeki baskı hissi ile kusma ihtiyacı en belirgin özelliklerdir. Bunlara ilaveten deniz tutmasında, bulantıdan önce stres hormonları da salgılanmaya başladıklarından rahatsızlık ve panik hissi iyice kuvvetlenmektedir.

Arabada iken gözlerinizle, bir uzağa, bir yakma bakarsanız, bu taşıt tutma probleminize yardımcı olabilir. Bu nedenledir ki, arabayı kullananlarda taşıt tutması olayı görülmez. Çünkü araba, kullananın kontrolü altındadır. Sürücü arabanın ne zaman duracağını veya hızlanacağını, ne yöne dönüleceğini bilmektedir. Taşıt tutması gençlerde daha çok görülür, çünkü yaşlandıkça ve çok seyahat ettikçe, iç kulağın hareketlere karşı hassasiyeti azalır.

Bir görüşe göre, taşıt tutmasındaki denge bozukluğu, bulanık görme gibi belirtilerde beyine gönderilen sinyaller, zehirlenince beyine yollanan sinyallerle aynı. Bu nedenle de beyin mideye kusma ve içindeki zehiri boşaltma emrini veriyor.

Taşıt tutmasına karşı önerilerimiz şöyle: Kitap okumayın, zihniniz başka şeylerle meşgul olsun. Olay aslında beyinde oluştuğundan, onu başka bir şeyle meşgul edin. Zihinsel veya kelime oyunları oynayın. Mide bozucu şeyler yemeyin, çok gerekirse bunun için üretilmiş ilaçları, kulak arkasına yapıştırılan bantları kullanın.

Çinli doktorlar yüzyıllardır taşıt tutmasına karşı akupunktur tedavisi uyguluyorlar. Bu uygulamadan siyah ve beyaz ırktan insanların yüzde 50-60′ı etkilendiği halde Asyalıların hemen hepsi etkileniyor. Bu farkın da sinir sistemindeki bir genetik temele dayandığı sanılıyor.

Başlangıçta bir baş ağrısının migren mi, yoksa “sıradan” bir baş ağrısı mı olduğunu söylemek zordur. Migren ataklarını diğer baş ağrılarından farklı yapan özellikleri şunlardır:

Bazı kişilerde migren ağrısından önce 10-30 dakika sürebilen bir aura dönemi olur. Aura parlak ışık çakmaları, titrek, renkli zikzak çizgiler, kör noktalar ya da bir tarafta görme kaybı gibi görsel değişiklikleri içerebilecek bir dönemdir. Aura ayrıca kollar veya bacaklarda karıncalanma ya da uyuşmayı veya baş dönmesini de içerebilir. Auranın nedeni hala araştırılmaktadır.

Belirtilerinizin başka bir fiziksel sorundan değil migrenden kaynaklandığından emin olmak için, lütfen doktorunuza başvurunuzz. Belirtilerinizi gözden geçirdikten ve sizi muayene ettikten sonra doktorunuz migren olduğunuzu söyleyecek ya da diğer olasılıkları ekarte etmek için ileri testler isteyecek, eğer migren varsa tedaviye başlayacaktır.