ACTH ön hipofiz bezinden salgılanan bir hormondur. Bu hormonun en büyük görevi böbrek üstü bezinin dış bölümünden salgılanan hormonların salgılanmasını uyarmaktır. ACTH hormonuna kısaca kortikotropin denilmektedir. Ayrıca uzun şekilde adı adreno cartico tropic hormondur.
Başlangıçta da dediğimiz gibi özellikle stres gibi durumlarda ACTH salgılanır ve bu böbrek üstü bezini uyararak kortizon hormonunun salgılanmasını uyarır.
ACTH ile kortizon hormonu belirli bir düzen içerisinde işler. Anormal bir durum olmadığı sürece birbirlerini dengelerler.
Tiroid bezi ilgili rahatsızlıklara sıkça rastlanmaktadır. Bunlardan en çok rastlanılanları hipotiroid ve hipertiroid durumudur. Hipotiroid tiroid bezinin yeterince çalışmaması ve hormon üretememesidir. Hipertiroid ise tiroid bezinin aşırı çalışmasıdır. Bu durumda tiroid bezinden salgılanan hormonlar daha fazla salgılanacaktır ve buna bağlı olarak çeşitli rahatsızlıklar ortaya çıkacaktır.
En yaygın nedeni Graves hastalığıdır, immün sistemin tiroid bezini uyarması sonucu oluşur. Graves hastalığı bazen gözde de problem çıkartır, gözler tutulduğunda öne doğru çıkmışlardır. Nodüldeki hücreler de diğer hücrelere nazaran daha fazla hormon üreterek hipertiroidiye neden olabilirler.
Belirtiler;
Titreme, sinirlilik, huzursuzluk
Hızlı ve düzensiz kalp atışları
Kaslarda güçsüzlük, yorgunluk
Artmış bağırsak hareketleri
Kısa ve hafif menstrüasyon periodları
Kilo kaybı
Saç dökülmesi
Paratiroid bezi ile ilgili karşılaşılabilen bir problemde hiperparatiroidizm’dir. Hiperparatiroidizm kısaca paratiroid bezinin aşırı çalışmasıdır. Şimdi sizlere kısaca hiperparatiroidizm durumundan nedenlerinden, belirtilerinden ve kısaca tedavisinden bahsedeceğiz. Sebepleri arasında bezlerin iyi huylu tümörleri, kendiliklerinden büyümeleri yer alır. Bir de herhangi bir sebeple meydana gelen düşük seviyedeki kan kalsiyumunun uyarıcı etkisiyle aşırı miktarda parathormon salgılanabilir. Bunlarda kan kalsiyumunun artışı ile ilgili belirtiler ortaya çıkar. Susuzluk, bulantı, kusma, karıncalanma, kabızlık, kilo kaybı görülebilir. Bu hastalarda mîde-duodenum ülserlerine çok rastlanmaktadır. Mafsal ve kemik ağrıları ile tekrarlayan böbrek taşları da bunlarda sık rastlanan rahatsızlıklardandır. Kemik filmleriyle kan ve idrar tahlilleri yol göstericidir. Primer hiperparatiroidinde, yâni bezin kendisinde bozukluk olan durumda asıl tedâvi şekli cerrâhî müdâhale ile büyümüş dokunun veya tümörün çıkarılmasıdır. Ameliyat edilemeyen hastalara bol hareket ve bol sıvı alımı tavsiye edilir. Kalsiyum muhtevası fazla olan gıdâlar yasaklanır.
İlk olarak paratiroid bezi hakkında kısaca bilgi vermek gerekirse tiroid bezinin hemen arkasında yerleşmiş ikisi üstte ikisi altta yer alan toplam dört adet iç salgı bezidir. Vücut için önemli hormonlardan olan parathotmon üretir. Her doku ve organda olduğu gibi paratiroid bezinde de rahatsızlıklar görülebilmektedir. Bunlardan birisi de hipoparatiroidizm’dir. Yani paratiroid bezinin çalışmaması veya çok az çalışması görevini tam yerine getirememesidir.
Bu durumda paratiroid bezleri yeterli miktarda hormon salgılayamamaktadır. Bunun en çok görülen sebebi tiroid ameliyatları sırasında paratiroid bezlerinin büyük kısmının veya tamamının çıkarılmasıdır. Ayrıca bezlerin iltihap, kanser gibi sebeplerle harabiyetleri yâhut doğuştan olmayışlarıdır. Hipoparatiroidizmde kan kalsiyumunun azalışı söz konusudur. Bu azalış normal değer olan 10 miligramdan (normali 8.5-10.5) 6-7 miligrama düşünce kasılmalarla seyreden tetaninin belirtileri ortaya çıkar. Sinirlilik, halsizlik, şahsiyet değişiklikleri, adale krampları, havaleler, hırıltılı solunum, çift görme, karın ağrıları, sık idrara çıkma söz konusudur. Deri kuru, tırnaklar incelmiş olup, kırılgan hâl almışlardır. Katarakt da meydana gelebilir. Kolda tansiyon âletinin bandı sarılarak belli bir basınç uygulanması hâlinde elde kasılma meydana gelir. Hipoparatiroidinin tedâvisinde parathormon kullanılmamaktadır. Çünkü hem pahalıdır hem de vücutta buna karşı antikorlar geliştiği için giderek etkisi azalmaktadır. Tedâvide kalsiyum ve D vitamini kullanılmaktadır.
Son Yorumlar