1. Doğum kusurları: 1950′lerde reçete edilmeye başlanan Thalidomide isimli uyumaya yardımcı olan ve bulantıyı önleyen ilacı yaklaşık 50 ülkede binlerce hamile kadın kullandı. Ancak ilacın hamile kadınlar için güvenli olmadığı iddia ediliyor. 1956-1962 yılları arasında, bu ilacı kullanan yaklaşık 10 bin kadın fekomeli (kol, ön kol, baldır ya da bacağın olmadığı, el ve ayağın doğrudan doğruya bedene ekli bulunduğu doğuştan bir deformasyon) kusuruna sahip çocuk doğurdu. Aşırı aknenin tedavisinde kullanılan Accutane isimli ilacın da fekomeliye yol açabildiği belirtiliyor. Bu nedenle kadınların bu ilacı kullanmaya başlamadan önce hamile olup olmadıklarını bilmeleri çok önemli.

2. İntihar düşüncesi: Lariam isimli ilaç, bazı askerlerin intiharından sorumlu tutuluyor. 2005′te, ABD ordusu, denizaşırı birliklerine Lariam vermeyi durdurdu. Antidepresan olan Paxil isimli ilacı kullanan hastalar, intihar düşüncesi içinde olduklarını bildirdiler. 2003 yılında FDA, bu ilacın 18 yaşından küçüklere ve çocuklara reçete edilmemesini tavsiye etti.

3. Zorlayıcı davranış: Tüm ilaçların yan etkisi fiziksel değildir, bazıları davranışlarını değiştirebilir. Mirapex kullanan birçok hastada, davranış problemleri fark edilmeye başlandı. Ara sıra içki kullananlar alkolik olmaya başlarken, hayatında kumar oynamayanlar, en az haftada bir kez kendilerini kumarhanelerde bulmaya ya da kumar oynanan oyun sitelerinin başında saatlerce zaman geçirmeye başladı. Bunun canlı örneği olarak, 2008 yılında Mirapex kullanan bir adam, ilacın kendisini kumar bağımlısı yaptığını iddia ederek, Pfizer ve Boehringer Ingelheim firmalarına karşı açtığı davayı kazandı ve 8,2 milyon dolar tazminat aldı.

4. Bağırsak kontrol problemleri: Diyete yardımcı reçeteli birçok ilaç var. Bunlardan birinin kısmen nahoş yan etkisi var. Xenical zayıflama hapı, vücutta yağ emilimini önlemek ve kullanıcıların kalori alımını azaltmak için üretildi. İlacın klinik deneyini yapan araştırmacılar, hazmedilen yağın yüzde 30′unun vücuttan çıkarıldığını iddia ediyor. Bu ilacı kullanan hastalar, mutlaka yemek başına 15 gram yağ tüketmek zorundaydı. Önerilen yağdan fazlasını tükettikleri yemeklerden sonra, hastaların bağırsak hareketinin arttığı, kendilerini kontrol edemedikleri görüldü. Ayrıca, gaz ile akıntı veya yağlı akıntı, ishal, sık tuvalete gitme gibi yan etkiler de görülüyor.

5. Tuhaf uyku davranışları: Bazı ilaçlar, hastaların rahatsız edici rüyalar görmesine, uyurgezerliğe ve uykuda şiddet eğilimli davranışlar göstermelerine sebep olabiliyor. Örneğin, sigarayı bıraktırmaya yardımcı Chantix isimli ilacın, kâbuslara ve gece terörüne yol açtığı iddia ediliyor. Ayrıca, uykusuzluk için verilen Lunesta ve Ambien isimli ilaçların da aynı yan etkiye sebep olduğu biliniyor. İlacın yan etkisi sadece uyurgezerlik değil. Uykuda yemek yeme, telefon görüşmesi yapma ve araba kullanma gibi yan etkileri de var.

6. Halüsinasyonlar: Mirapex halüsinasyonlara yol açıyor. İlacı kullanan parkinson hastaları, duvarlarda sürünen yılanlar gördüklerini belirttiler. 2000 yılından beri, FDA halüsinasyonlar görülmesine sebep olan Lariam isimli ilaç alınmadan önce hastanın depresyon ya da psikoz geçmişinin araştırılması gerektiğini söyledi.

7. Renkli idrar: Bazı reçeteli ilaçlar, idrarınızın rengini çok farklı renklere dönüştürebiliyor. İdrar yolu enfeksiyonu ağrısını tedavi etmek için kullanılan Phenazopyridine gibi ilaçlar, idrarın rengini kırmızıya dönüştürebiliyor. Flagyl, Furazolidone ve birkaç antibiyotik ile hamilelerde yüksek tansiyonu tedavi etmede kullanılan Aldomet isimli ilaç da idrarı koyulaştırabilir. Müshil olarak uzun süre kullanılan Phenolphthalein ilacı, idrarın rengini mora dönüştürüyor. Yatağını ıslatan çocuklarda kullanılan antidepresan olan Elavil ya da kas gevşetici Robaxin isimli ilaçlar, idrarı yeşile boyayabiliyor. İdrar söktürücü olan Dyrenium da idrarınızı maviye dönüştürüyor.

8. Görme problemleri ve diğer hisler: Bazı ilaçlar ağızda nahoş bir tat bırakırken, bazıları tat alma duyunuzu değiştirebiliyor. Yüksek tansiyon ve kongestif kalp yetmezliği tedavisinde kullanılan Vasotec, hemen hemen 5 duyunuzu etkiliyor. Koku ve tat alma duyunuzu yok ediyor, kulak çınlaması ile bulanık görmeye yol açıyor.

9. Ağrı ve acılar: Alerji ilacı olan Allegra, kas ve sırt ağrısına sebep oluyor. Lipitor ise kaslarda güçsüzlüğün yanında acıya ve tutukluğa yol açıyor.

10. Hafıza kaybı: Hafıza kaybı, ilaçlardan da kaynaklanabiliyor. Bazı Mirapex kullanıcılarında, birkaç kez kısa küreli hafıza kaybı görüldü. Bu yan etki ayrıca kolesterolü düşürmede kullanılan statinlerde de görülüyor.

Benzodiazepinler sedatif denen teskin edici ilaçlardır. İnsanların günlük hayatlarında karşılaştıkları güçlüklerin, üzüntülerin ve sıkıntıların neden olduğu sinirlilik ve hiddet gibi reaksiyonları önlemek üzere kullanılan ilaçların başında gelirler.

Minör trankilizan denen bu gruptaki ilaçların sedatif etkileri yanında iskelet adalelerini gevşetici ve hafif uyku verici tesirleri de vardır. Yüksek dozda ve uzun süre kullananlarda deri döküntüsü, purpura, mide barsak bozukluğu ve ilaca alışkanlık görülebilir. Kısa, orta ve uzun tesirli benzodiazepinler arasında Diazepam (Diazem), Oxazepan (Serapax), Chlordiazepoxid (üb-rium), Medazepam (Nobrium), Nitrazepam (Mogadon) gibi günümüzde çok kullanılan ilaçları sayabiliriz.

Çeşitli basit önlemlerin hastanın sorununu çözemediği olgularda bu önlemlere ek olarak bazı ilaçları önermek için çok beklememek lazımdır. Ciddi sıkıntısı olan hastalara diyet, sosyal yaşam önerileri ile birlikte derhal ilaç da verilmelidir. Kullanılan ilaçları üç başlık altında toplayabiliriz;

Mide asidini baskılayıcı tedavi
Prokinetik ajanlar
Alginik asit içeren ilaçlar

1- Mide asidini baskılayıcı tedavi

Reflü hastalığının ilaç tedavisinde tedavinin bel kemiğini oluşturur mide asiditesini azaltma yöntemleri. Bu başlık altında aslında iki değişik ilaç gurubu bulunmaktadır. Bunlardan birincisi H2 reseptör baskılayıcıları (HRB), ve ikincisi ise; proton pompası baskılayıcılarıdır (PPB). Her iki guruptaki ilaçlar da midenin asit üretme yeteneğini „farklı mekanizmalarla da olsa „ baskılamaktadırlar. Ülser ve gastrit gibi mide asidinin göreceli fazlalığı neticesinde oluşagelen hastalıklarda da kullanılmakta olan bu ilaçlar reflü hastalarında da şikayetleri ortadan kaldırmada son derece etkin olabilmektedirler. Burada unutulmaması gereken önemli bir husus; bu ilaçların reflü nün kendisine bir etki oluşturmadığının bilinmesidir. Yani aslında bir mekanik ya da anatomik bozukluk sonucunda mideden yukarı yutma borusuna doğru olan sıvı kaçağını bu ilaçlar azaltmazlar. Basit anlatım ile yukarı kaçak bu ilaçlar alınırken de sürer gider. Ancak kaçan içeriğin asiditesi azalmış olacağından tahriş edici-yakıcı özelliği de azalmış olacaktır ve yutma borusu ya da genizdeki hasar da dolaylı olarak azalacak ve hastanın şikayetleri ortadan kalkabilecektir. Dolayısı ile bu ilaçların kesilmesi durumunda tüm şikayetlerin geri gelmesi çoğunlukla kaçınılmazdır ve reflü şikayetlerini devamlı kontrol altında tutabilmek için ömür boyu kullanılmalıdır bu ilaçlar.

H2 reseptör baskılayıcıları (HRB):

Simetidin, ranitidin, famotidin ve nizatidin gibi ilaçlar bu guruptandır. Bunlar reflü hastalığı tedavisinde proton pompası baskılayıcıları yaygınlaştığından beri giderek daha az kullanılmaktadırlar. Zamanımızda kullanımları başlanıç safhasında ve çok yeni reflüsü olan ve diğer önlemlerin işe yaradığı hastalarla sınırlıdır diyebiliriz . Ayrıca uzun süreli kullanımlarının kan tablosu bozukluklarına, erkeklerde meme büyümelerine ve karaciğer fonksiyon bozukluklarına yol açabildiği bilinmektedir.

Proton pompası baskılayıcıları (PPB):

Özellikle ülser hastalığının tedavisinde bir çığır açmıştır bu guruptaki ilaçlar ve bunu mide asit üretimini neredeyse tamamen ortadan kaldırabilmeleri sağlamıştır. Omeprazol, pantoprazol, rabeprazol, esomeprazol ve lansoprazol bu guruptaki ilaçlardır. Reflü hastalığı tanısı konulup ilaç tedavisi başlanacaksa zamanımızda ilk kullanılan ilaçlar bu guruptandır diyebiliriz. Bazen de yeni tanı konulduğunda öncelikle bir H2 reseptör baskılayıcısı kullanılmakta, ancak 8 hafta sonunda gereken iyilik sağlanamazsa bir proton pompası baskılayıcısına geçilmektedir. Her iki guruptaki ilaçlar çok nadiren de olsa birlikte kullanılabilmektedirler.

Yeni çalışmalarda PPB’ nın reflü tedavisinde bariz olarak HRB’ne üstün olduğu kanıtlanmıştır.

PPB tedavisine yanıt veren reflü hastalarının büyük bölümünde ilaçlar kesildiğinde şikayetlerin geri geleceğinden hasta haberdar olmalıdır.

İşin özeti; PPB nın reflünün kendisine engel olmadığının ve yanlızca mide asiditesini azaltarak etki edebildiklerinin bilinmesidir. Dolayısı ile 8 – 12 haftalık yüksek dozlu bir tedavi başlangıcının ardından; ya düşük dozla (şikayetleri kontrol altında tutabilen en az doz) idame tedavisine geçilmelidir, ya da eğer tedavi kesilirse; şikayetler başlandığında yeniden ilaçlara başlanmalıdır.

Uzun süreli PPB kullanımının başlıca yan etkileri; diare, baş ağrısı ve midede bazı iyi huylu polip gelişimleridir. Bir de B12 vitamini düşüklüğüne ve birtakım kan tablosu değişikliklerine yol açabilmektedirler. Ayrıca nadiren de olsa libido (cinsel istek) kaybı yapabilmektedirler.

Bu ilaçların 15 yıldan daha uzun süreli kullanımlarının yol açabileceği komplikasyonlar ise bilinmemektedir. Çünkü henüz keşif olunmalarından bu yana 15 yıl geçmiştir.

Dolayısı ile hastaların ilaç tedavisinin ömür boyu sürmesi gerektiğinden ve kendilerini bu duruma uygun görmüyorlarsa daha etkili bir alternatif olarak anti-reflü cerrahisi yönteminden yarar görebileceklerinden mutlak surette haberdar edilmeleri gerekmektedir.

Zamanımızda tüm PPB arasında en etkin olanı Esomeprazol olup (örneğin: Nexium) en sık kullanılanı da budur.

2 – Prokinetik ajanlar

Sindirim sistemindeki ileri doğru hareketliliği arttıran metoclopramid (örn: Metpamid) gibi ajanların reflü hastalığının tedavisindeki rolleri sınırlıdır. Ayrıca santral sinir sistemine ait yan etkileri nedeni ile bu ilaçlar uzun süre kullanılamazlar. Kimi zaman PPB’na ek olarak , ancak kısa süre ile ilaç tedavilerine eklenebilmektedir bu ilaçlar.

3 – Alginik asit içeren ilaçlar

Bunlardan en iyi bilineni kuşkusuz Gaviscon dur. Bu ilaç yemeklerden sonra alınarak mide içeriğinin üstünde adeta bir filim tabakası gibi kalarak mide içeriğinin yukarıya kaçmasına engel olmaya çalışır. Genellikle bir PPB ilacı ile birlikte kullanılır.

Sosyal yaşam ve dietle ilgili önlemlerin yetersiz kalıp ilaç uygulamasının kaçınılmaz olduğu hastalarda ilaçlar genellikle iki değişik yaklaşımla uygulanmaya başlanabilmektedir:

Yukarı çıkma yaklaşımı (Step-up therapy): Öncelikle daha hafif etkili (örneğin Famotidin gibi) bir HRB ilacı ile düşük doz tedaviye başlanır. Sonra etki yeterli değilse bunun dozu arttırılır. Halen istenilen etki oluşmuyorsa daha etkili olan (örneğin Nexium gibi) bir PPB’ ye geçilir.

Aşağı inme yaklaşımı (Step-down therapy): Direkt olarak çok etkin bir PPB ile tedaviye başlanır ve hasta iki ay süre ile şikayetsiz kaldığında doz yarıya indirilir. Bundan sonra ya ilaç kesilerek bir daha şikayetler oluşuncaya dek verilmez ya da çok düşük doz idame tedavisine geçilir.

Her iki ilaçla tedavi yaklaşımı sonuçsuz kaldığında ise anti-reflü cerrahi yöntemleri kaçınılmaz olarak gerekecektir. Zira ilaçlara rağmen rahatlayamayan ya da ilaçlar kesildiğinde şikayetleri nüks eden hastalarda ya da artık tüm önlemlerden ve ilaçlardan sıkılmış genç hastalarda cerrahi tedavi en geçerli ve yüz güldürücü seçenektir.

A)Topikal sivilce ilacı ;

Harici olarak kullanılan topikal ilaçlar cilt yüzeyine uygulanan sivilce ilaçlarıdır. Ergenlikte ortaya çıkan sivilcelerin tedavisi için büyük oranda fayda sağlarlar. Ama bırakıldığı takdirde sivilcenin tekrarlama olasılığı vardır. Bu tür sivilce geçirici ilaçlar krem, jel ve losyon şeklindedir. Topikal tedavi yalnızca sivilce çıkan noktalara değil sivilce çıkabilecek bölgelere de uygulanır.

1.Hidroksi asitler: Tıkanan gözeneklerin açılmasına yönelik etkileri vardır.

2.Benzoil peroksit: Günde 1-2 kez uygulanan benzoil peroksitin krem jel ve losyon gibi çeşitleri bulunmaktadır.

3.Tretinoin: Siyah noktaları azaltıcı etkisi vardır. Ağız göz burun kenarlarına sürülmemesi gerekir. Krem şeklinde günde bir defa ya da iki günde bir kez sürülür.

4. Antibiyotikli sivilce kremi: Bakterinin çoğalmasını engelleyici etkisi vardır. Ancak oral antibiyotiklere nazaran etkinliği daha azdır.

B)Oral sivilce ilaçları ;

Sivilcelerin yok olması için ağızdan alınarak kullanılan ilaçlar daha şiddetli durumlarda sözkonusu olur. Genellikle topikal ilaçlarla beraber kullanılır. Sivilcelerin gitmesi için kullanılan ilaçlar şunlardır;

1.Sivilce için antibiyotik: Sivilce tedavisi için kullanılan antibiyotikler bakterinin çoğalmasını engelleyerek meydana gelen iltihablanmayı giderici etkilerde bulunurlar.

2.Hormon tedavisi: Sadece bayanlara yönelik bir tedavidir. Doğum kontrol ilaçları kullanılır. Sivilcelerin meydana gelmesinde etkisi olan hormonların kontrolüne yönelik bir tedavi biçimidir.

3.Retinoitler-(Roacuttane) : Özellikle ciddi durumlarda ve tekrarlayan sivilcelerin görülmesi halinde dr gözetiminde kullanılır. En etkili sivilce ilaçlarıdır. Öbür tedavilerle bir sonuç elde edilememişse bu tedaviye başvurulur. Ancak ilacın kullanımı dr kontrolünde olur. Tedavi sırasında burun kanaması gibi yan etkiler görülebilir. Hamileler ya da hamile kalma ihtimali olanlar kesinlikle kullanmamalıdır.