Larenks (gırtlak), boğazın hemen altında ve farenksin (yutak) önünde bulunan, ses tellerinin bulunduğu bir organdır. Farenks (yutak), burnun hemen gerisinden başlayarak boyuna inen ve özefagus (yemek borusu) olarak devam eden bir tüptür. Farenksten geçen hava önce larenkse, buradan da trakeaya (nefes borusuna) ve akciğerlere ilerler. Gıdalar ise farenksten yemek borusuna geçer. Larenks, gıda alımı sırasında besinlerin nefes borusuna kaçmasını engeller.

Larenksin üç bölümü vardır: glottik bölüm (ses tellerinin bulunduğu orta kiısım); supraglottik bölüm (glottik bölgenin üzerinde kalan kısım) ve subglottik bölüm (glottik bölgenin altında kalan kısım). Subglottik bölüm daha aşağıda trakea (nefes borusu) olarak devam eder.

Larenks, içinden geçen havanın etkisiyle titresen ve ses çıkartılmasını sağlayan ses tellerini içerir. Larenkste oluşan ses farenks, ağız boşluğu ve burunda yankılanır. Damak, dil ve dudakların hareketiyle de ses şekillendirilir ve konuşma halini alır.

Larenks kanseri, sigara içen kişilerde ve erkeklerde sik görülür. Sigara içiminin artması nedeniyle kadınlarda da daha sik görülmeye başlanmıştır. Birçok kanserde olduğu gibi, larenks kanseri de erken teşhis edildiğinde daha iyi tedavi edilebilmektedir. Düzelmeyen boğaz ağrısı, yutkunma ve yutma sırasında ağrı, uzun süreli ses kısıklığı, kulak ağrısı, boyunda büyüyen bir sislik larenks kanserinin belirtisi olabilir ve muayene olmanızı gerektirir.

Bu belirtiler varsa, Kulak-Burun-Boğaz Hastalıkları uzmanı doktorunuz larenksi muayene etmek için boğazınızın alt kısmına bir ayna ile veya endoskop denilen ışıklı bir cihazla bakacaktır; bu isleme larengoskopi adi verilir. Eğer doktorunuz normalden farklı bir doku görürse, bunun mikroskop altında incelenip kanser hücresi bulunup bulunmadığına bakılması için bir doku örneği alınmasını önerecektir; bu isleme biyopsi adi verilir.

Larenks kanseri tedavisinin sonucu kanserin larenksin neresinde olduğuna, larenksin dışında başka dokulara yayılıp yayılmadığına (kanserin evresine) ve kişinin genel sağlık durumuna göre değişir.

Hikaye: Tüm diğer hastalıklarda da olduğu gibi hangi şikayetlerin olduğu, bunların ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü şeklinde soruşturma tanı koymanın ilk basamağıdır. Bu soruşturma ile elbette ki kesin tanı mümkün olmayacaktır. Ancak hızlı ve pratik olarak olası tanıları düşündürerek, hekime sonraki basamakta nasıl davranması, hangi tetkikleri yapması gerektiği konusunda yol gösterecektir.

Muayene: Tanının temel basamaklarından birisidir. Vücudun her bölümü ayrıntılı olarak muayene edilmelidir. Kesintanı konmamakla birlikte hekim muayene sonunda bazı kanser türlerinden kuvvetle şüphelenebilir ve sonraki aşamalara kendisini ve hastasını hazırlar.

Laboratuar incelemeleri: Teknoloji insanlığın hizmetine çok gelişmiş laboratuar testleri sunmuştur. Bu yöntemler sayesinde kanser tanısı daha kolay ve güvenli hale gelmiştir. Hekim, aşağıda verilen belli başlı tanı yöntemlerinden şüphelendiği kanser türüne göre uygun olanını planlar ve yaptırır.

Kan sayımı: Tüm hastalarda yapılan temel bir tetkiktir. Hastanın alyuvarlarlarının ve akyuvarlarının hastalıktan etkilenip etkilenmediğini gösterir.

Biyokimyasal analizler: Kanda ve vücut sıvılarında çeşitli biyomoleküllerin (enzimler, elektrolitler, mineraller, hormonlar, immün kompleksler, antikorlar, eser elementler vb.) düzeyleri ölçülür. Bu maddeler normalde vücutta bulunan maddeler ise miktarlarmdaki azalma veya artma anlamlı olabilir. Normalde vücutta bulunmayan bazı maddelerin de vücutta bulunması tanıda yol gösterici olabilir. Bu analizler sadece tanıda değil hastalarda uygulanan tedavinin izlenmesinde de yararlı olurlar. Ancak biyokimyasal incelemeler tek başlarına yeterli değildirler, diğer tanı yöntemleri ile desteklenmelidirler.

Röntgen incelemeleri: Çok sık kullanılan yöntemlerdir. Düz akciğer, kemik filmleri, ağızdan Radyoopak madde verilerek çekilen sindirim sistemi filmleri, damardan radyoopak madde verilerek çekilen böbrek-idrar yolları filmleri sık kullanılanlarıdır. Memedeki şüpheli kitlelerin gösterilmesinde “Mammografi” özel bir tanı yöntemidir. Sadece röntgen filmleri ile kanser tanısı koymak yanıltıcı olabilir. Çünkü kanser dışındaki bazı hastalıklarda benzer bulguları gösterebilirler. Bu nedenle kanserde kesin tanı için mutlaka biyopsi ve histopatolojik inceleme gereklidir.

Radyoizotop taramalar: Bunlar yardımcı tanı yöntemi olup tek başına tanı koydurucu değildirler. Karaciğer, dalak, tiroid, beyin, kemik sintigrafileri en sık yapılanlarıdır. Bu yöntemde radyoaktif işaretli belirli bazı maddelerin vücuda verildikten sonra bu organlardaki dağılımları o maddelerin yaydığı radyoaktivitenin özel cihazlarla ölçülmesi esasına dayanır.

Endoskopi: İçi boş organların içine özel aletle girilerek hasta bölge doğrudan görülerek incelenebilir. Aynı sırada kanser şüphesi taşıyan bölgeden de biyopsi yapılabilmesi de bir avantaj oluşturmaktadır. Bu yöntemlerle yemek borusu, mide, oniki parmak barsağı, kalın barsak, solunum yolları, mesane ve kadın üreme organlan incelenebilir.

Ultrasonografi: Yüksek frekanslı ses dalgalarının organlara gönderilmesi ve bu organlardan yansıyan ışınların kaydedilerek ekrana yansıtılması esasına dayanır. En yaygın kullanılan yöntemlerdendir. Çünkü verdiği güvenilir bilgilere ek olarak en zararsız yöntem olması nedeni ile günümüzde vazgeçilmez tanı yöntemlerinden olmuştur. Özellikle karın bölgesi kanserlerinde daha sık kullanılmaktadır.

Bilgisayarlı tomografi: Diğer radyolojik yöntemler ile görülemeyen ayrıntıların gösterilebildiği radyolojik bir yöntemdir. Yöntemde röntgen ışınları ile bilgisayar teknolojisi birleştirilmiştir. Bir cm’lik tümörleri bile gösterebilmektedir. Özellikle diğer yöntemlerle iyi gösterilemeyen beyin tümörlerinin gösterilmesinde olmak üzere, tüm kanser türlerinde çok yaygın olarak kullanılmaktadır.

Magnetik rezonans görüntüleme: Hastaya zarar vermeyen, radyasyonun kullanılmadığı en yeni görüntüleme yöntemidir. Bunlara ek olarak daha ayrıntılı, daha net görüntü vermesi nedeni ile de çığır açmış ve çok yaygın kullanım alanı bulmuştur. Pahalı bir tetkiktir. Ancak teknolojik gelişmelerle birlikte maliyetinin de düşürülmesi umut edilmektedir. Ülkemizde de büyük merkezlerde bulunmaktadır.

Sitoloji: Son yıllarda vücut salgılarına dökülen veya müköz membranlardan kazman hücrelerin mikroskop altında incelenmesi ile birçok kanser türünde tanı konması mümkün olabilmektedir. Solunum sisteminde, idrar yollarında, özellikle kadınlarda üreme sisteminde sık kullanılan bir yöntemdir. Özelikle balgam incelemesi, kadınlarda rahim ağzından alman örneklerin incelemesi oldukça yararlı olmaktadır. Son yıllarda radyolojik tetkiklerin yardımı ile kanserli dokulardan alman ince iğne aspirasyonları da kanser tanısında çok kullanılmaya başlamıştır.

Biyopsi ve histopatolojik tam: Kanserin tanısı histopatolojik inceleme ile yapılır. Bu kanserli dokudan biyopsi ile alman örneklerin mikroskop altında incelenmesi demektir. Şüphelenilen dokulardan mutlaka biyopsi alınmalıdır. Ayrıca başka nedenlerle ameliyat edilen hastalardan alman doku parçaları da mutlaka histopatolojik olarak incelenmelidir. Çünkü başlangıçta kanserden şüphelenilmediği halde kanser çıkan durumlarda olabilir.

Meme dokusu içinde elle hissedilebilen ve genellikle ağrısız olan bir sertlik ya da şişlik olabilir. Bu gibi kitleler henüz daha elle hissedilemeyecek dönemlerde bile mamografi ile tespit edilebilir.

Koltuk altında şişlik ya da sertlik şeklinde bir kitle olması.

Memede alışılmışın dışında bir ağrı olması.

Memede şişlik, çukurlaşma, düzleşme gibi gözle görülebilen değişikliklerin olması, elle muayenede hissedilemeyen bir kanserin belirtisi olabilir.

Meme büyüklüğünde, şeklinde, yüzeyinde değişiklikler olması, meme sıcaklığında artış, kızarıklık, meme derisinde portakal kabuğu gibi buruşuk bir görünüm oluşması.

Meme başında içeriye doğru çekilme, gamzeleşme, kabuklanma, yara oluşumu, kaşıntı, yanma hissi olması.

Meme başından akıntı olması.

Deri yüzeyinde mermer görünümü oluşması.

Akciğer kanseri en fazla 45 ile 70 yaş arasındaki kişilerde görülür. Bütün akciğer kanserlerinin yüzde 85′i sigara içmekten doğar. Akciğer kanserinde diğer risk faktörleri arasında kanser yapan sanayi maddeleri ve yüksek radon konsantrasyonları bulunmaktadır. Birincil akciğer kanseri sigara içmeyenlerde pek görülmez fakat göğüs, kalınbağırsak, prostat, testis, böbrek, tiroid, kemik veya diğer organların kanserleri akciğerlere metastaz yapabilir yani akciğerlere sıçrayabilir.

Karsinoid veya hamartom gibi, habis olmayan tümörler bazen akciğerlerde görülür. Eğer bunlar belirtilere yol açıyorsa veya teşhis kesin değilse bu tümörlerin cerrahi olarak çıkarılmaları gerekir.

Yirmiden fazla sayıda habis ve selim tümörün akciğerlerde başladığı tespit edilmiştir. Selim bir tümör, yayılmayan ve cerrahi olarak tamamen çıkartılabilen bir tümördür. Hayatı tehdit etmez ve nüksetme ihtimali de pek yoktur. Oysa ki, habis bi tümör yakındaki organları istila edip tahrip edebilen ve bedenin diğer taraflarına da atlayabilen bir anormal hücre büyümesidir.

Akciğerin hemen bütün birincil kanserleri dört tipten biridir. Skuamöz hücre karsinomu, adenokarsinom, büyük hücre karsinomu ve küçük hücre karsinomu. Skuamöz hücre karsinomu (buna epidermoid karsinom da denir) genellikle merkezi bronşları kaplayan hücrelerden doğar (bunlar akciğerlerin en büyük hava geçitleridir) bu durum onu balgam tahlili ile erken tanımlanması kolay olan kanserlerden biri durumuna getirir.

Skuamöz hücreli akciğer kanseri, birincil akciğer kanserlerinin yaklaşık yüzde 25′i ile 30′unu meydana getirir.

Adenokarsinom genellikle daha küçük bronşların üst tabakasında ortaya çıkar, şimdilerde bu çeşit, en yaygın birincil akciğer kanseri tipidir ve vakaların yaklaşık yüzde 35′ini meydana getirir. Adını, tümör hücrelerinin oluşturdukları gudde (bez) tipindeki oluşumlardan alır. Bu hastalık akciğerin o bölümündeki lenf guddelerine ve ondan sonra kan yoluyla diğer organlara yayılabilir. Akciğerin uç kısımlarında ortaya çıktığı için erken tanımlanması, skuamöz hücre karsinomuna kıyasla daha zordur.

Adenokarsinomun alt gruplarından biri olan bronko alveoler hücre karsinomu vakaların yüzde 5′ten daha azını meydana getirir. Akciğerlerden dışarıya yayıldığı nadirdir, akciğerlerinizin hava torbalarını (alveollerini) etkiler.

İndiferansiye (farklılaşmamış) büyük hücre karsinomu da akciğerlerin uç kısmında oluşur ve kan yoluyla yayılırlar. Akciğer kanserlerinin yaklaşık yüzde 5 ile 20’sini meydana getirir.

Küçük yulaf hücre karsinomu da akciğerlerin merkezi alanlarında oluşur ve böylece tanımlanması nisbeten kolaydır. Mikroskop altında görüldüğü biçimiyle küçük, yuvarlak veya oval hücrelerden adını alan bu tip kanser, en saldırgan kanser tiplerinden biridir. Bronşları sıkıştırarak daraltma eğilimi gösterir, küçük hücre karsinomu akciğer kanserlerinin yaklaşık yüzde 20 ile 25′ni teşkil eder.

Belirtiler;
Bazen hiç olmayabilir
Bazen kanlı balgam çıkarttıran öksürük
Nefes darlığı
Göğüs ağrısı
Ses kısıklığı
İştah ve kilo kaybı

Günümüzde her 10 kadından birinde meme kanseri bulgusuna rastlanılabiliyor. Meme etrafındaki dokuya yayılan bu hastalık, vücudun diğer kısımlarına sıçrayarak tehdit oluşturuyor. Tüm hastalıklarda olduğu gibi erken teşhis bu rahatsızlıktada büyük önem taşıyor. Her kadın altı ayda bir mutlaka jinekolojik muayene olması gerekiyor. Özellikle 35-40 yaş arası kadınlarda sık görülen bu hastalık için, şikayetçi olmasalar dahi ultrason çektirmeleri gerekiyor.

Meme kanseri hastalığının tam nedeni olmamakla birlikte, ailesel faktörler ilk sırada geliyor. Birinci dereceden akrabalarınızda bu hastalığa yakalanmış olan kişiler varsa mutlaka doktor kontrolünden geçmeniz şart. Sigara ve alkol kullanımı ve yağlı yiyecek yemek hastalığa yakalanmayı hızlandırıyor. Bunun yerine bitkisel yağ kullanmak hastalık riskini azaltıyor.

Evde kendi kendinizin doktoru olmalısınız. Doktor kontrolleri dışında her zaman uygulayacağınız muayeneyle teşhiş koyabilirsiniz. Aynanın karşısına geçtiğinizde, her iki memede bir değişiklik olup olmadığına bakın. Şişlik ve kızılarıklıkları surekli kontrol edin.

Bütün kanser türleri içinde deri kanseri en sık görülenlerden birisidir. Deri kanserinden korunmak için yapılması gereken güneşten korunmaktır. Güneşe aşırı maruz kalma (bronzlaşma dahil olmak üzere özellikle su toplaması ile seyreden ikinci derece güneş yanıkğı) deri kanserinin temel sebebidir.

Daha az önemli faktörler tekrarlayan tıbbi ve endüstriyel X ışınlarına maruz kalma, yanık veya yara izi bırakarak iyileşen cilt hastalıkları, kömür katranı veya arsenik içeren maddelere mesleki olarak maruz kalma ve ailede cilt kanseri bulunmasıdır. Açık tene sahip olup güneş yanığı ihtimali fazla olan kişiler, daha yüksek riske sahiptir. Güneş ışınları deri kanserine sebep olan en önemli neden olduğundan en önemli koruyucu önlem güneşten kaçınmaktır.

Korunmak için;
Güneşin dünyaya en dik ulaştığı saatler olan saat 10.00 ile 16.00 saatleri arasında güneşten korunun. Güneşin yeryüzüne dik ulaştığı saatlerde gölgeniz kendi boyunuzdan daha kısadır.

Açık renkli sıkı dokumalı koruyucu giysi ve geniş şapka kullanın.

Koruma faktörü en az 15 olan güneşten koruyucu kremler kullanın.

20 dakika güneşte kaldığında güneş yanığı geçiren bir kişi, 15 faktörlü bir güneşten koruyucu kullandığında 15 kat daha fazla süre (300 dakika) yanmadan güneşte kalabilir. Bununla beraber güneşten koruyucu kremler kullanarak da güneşte fazla kalınmamalıdır. Çünkü UVA gibi güneş ışınları ki bunlar derideki bağışıklık sistemi ve deri yaşlanmasında sorumludur, güneş koruyucular olsa da deriye ulaşabilir.

Güneşten koruyucu kullanımına çocukluk döneminde başlayın, çünkü yaşam boyu güneşe maruz kalmanın % 80′i 18 yaş altında olmaktadır. 6 ayın altındaki bebekler uzun süre güneşe maruz kalmamalı, eğer kalacaksa güneşten koruyucular kullanılmalıdır.

Erken tanı kesin tedavinin en önemli ilk adımıdır.

Derinizi belli aralıklarla muayene edin. Eğer benlerinizde büyüme değişiklik olursa, derinizde renk değişikliği ve iyileşmeyen yaralar varsa bir an önce Dermatoloji Uzmanına muayene olunuz.

Kanser öncesi deri bulguları

Aktinik keratozlar özellikle güneş ışınlarına aşırı maruz kalmış açık tenli kişilerin yüz, el sırtı ve kollarında rastlanılan küçük üzerleri pullu lekelerdir. Tedavi edilmezlerde deri kanserine dönebilir. Eğer erken evrede yakalanırsa buz tedavisi ile çıkartılabilir, kemoterapi ilaçları içeren krem veya losyonlar kullanılabilir, kimyasal peeling işlemi, dermabrasyon, laser tedavisi veya klasik cerrahi ile tedavi edilebilir. Güneşten koruyucular aktinik keratoz gelişimini engellerler.

Tanımlama
Dudak, dil, ağız döşemesi, tükrük bezleri, yanak iç kısımları, diş etleri ve damağı etkileyen kötü huylu tümörler. Tümörlerin % 90′ ı skuamöz hücre kanserlerdir ve kalanları lenfoma, melanoma, küçük tükrük bezlerinin kanserleri ve sarkomalardır.

Etkilenen sistemler: Sindirim sistemi

Görünme sıkılığı:
• 12 /100.000 (her yıl 30.300 yeni olgu)… Her yıl 5000 kişi bu hastalıktan ölür.
• Ağız boşluğu tümörleri tüm kanserlerin, erkeklerde % 4′ ünü, kadınlarda % 2’sini meydana getirir.
• Hurma, taze hurma yaprağı çiğneme alışkanlıkları, sigaranın yanan ucunu ağız içinde tutma alışkanlığına bağlı olarak, Asya’da ensidansı yüksektir.

Yaş :
• 50 ve üzeri… Fakat dumansız tütün kullanımı ile genç yaş grubunda artış görülmektedir.

Cinsiyet:
• Erkek = Kadın

Belirti ve Bulgular
• Yutma güçlüğü
• Lokmaların burundan geri gelmesi
• Konuşma problemleri
• Tümöre bağlı nazofaringeal yetersizlik ve boğaz ağrısı yutulan gıdaların hava yollarına kaçması
• Yansıyan ağrı nedeniyle tek taraflı kulak ağrısı
• Sıklıkla hassas ve infeksiyon ile karışan ağız boşluğunda kitle veya ülser
• Sert boyun kitlesi
• Boyunda elle gelen lenf bezleri

Nedenleri
• Tütün kullanımı (Dumanlı veya dumansız)
• Enfiye kullanımı
• Aşırı alkol tüketimi
• Dudak kanseri hallerinde ultraviole ışığa maruz kalma
• B12 vitamini veya demir eksikliği anemisi

Tanı
• Görüntüleme yöntemleri
• Akciğere sıçramayı ekarte etmek için göğüs grafisi
• Kemiğe sıçramayı düşündüren kemik ağrısı varsa kemik scan görüntüsü
• Beyin veya karaciğere sıçrama düşündüren klinik varsa Bilgisayarlı tomografi veya MR

Tedavi
• Cerrahi girişim için hastanın yatırılması
• Tedavi lokalizasyona bağlı olarak değişir örneğin; dil, yanak duvarı, farenks, damak, dudak
• Radyasyon (Şua -Işın) tedavisi ve / veya (İlaç) kemoterapi ile birlikte veya sadece kanserli bölgenin tamamen ameliyatla çıkarılması seçilen tedavidir.
• Ameliyat edilemeyen lezyonlar radyasyon tedavisi ve / veya kemoterapi ile tedavi edilirler.
• Cerrahi gereken hastalarda beslenme normal yara iyileşmesi için en önemli faktördür. Ağızdan beslenme mümkün değilse mideye sonda sokularak ve / veya mideye dışardan delik açılarak beslenme gerekebilir.

Adale tümörleri nadirdir. Oldukları zamanda çoğunlukla selimdirler yani iyi huyludurlar fakat habis yani kötü huylu bir adale tümörü (rhabdomyosarcoma) hayatı tehdit edebilir ve derhal tedavi edilmesi gerekir.

Belirtileri;
- Adale dokusunda, cildin yüzeyinden görülebilen bir şişkinlik,
- Etkilenen bölgede ağrı,
- Kitlede süratli büyüme;

Teşhis
Eğer cildinizin altında herhangi bir şişkinlik görürseniz doktorunuza gidin. Cildin altındaki şişkinliklerin çoğu lipomdur (selim yağ tümörü). Bunlar yağdan meydana gelmiştir ve ciltle adale arasında bulunur. Çoğu zaman hafif bir parmak basımıyla kolayca belirlenir ve kolayca hareket eder. Birkaçı birden bir arada bulunabilir. Bu şişkinliklerde çoğunlukla endişe edecek bir şey yoktur.

Doktorunuz şişkinliği muayene edecektir ve eğer ciddi bulursa o bölgenin bir röntgeni, manyetik rezonans görüntü taraması veya bilgisayarlı tomografı taramasını isteyecektir. Bu doku biyopsisi de gerekir.

Tedavi
Eğer tümör selimse tedavi gerekmez ya da cerrahi olarak çıkartılıp konu kapatılır. Fakat eğer habisse cerrahi çıkartma, radyasyon tedavisi veya kemoterapi gerekli olabilir.

- Vücudun herhangi bir yerinde bir tümör (Vücudun herhangi bir yerinde görülen ve ele gelen şişlik veya sertlikler)
- Ses kısıklığı veya belirli bir sebebi olmayan öksürük, geçmeyen öksürük
- Göğüs ağrısı
- Yutma güçlüğü ve hazım bozuklukları
- Kol ve omuz ağrısı
- Kemik ağrısı
- Kilo kaybı, ani zayıflama veya iştahsızlık
- Başağrısı
- Sarılık
- İyileşmeyen yaralar
- Dışkılama alışkanlıklarında değişiklik (İshal veya kabızlık)
- Vücut deliklerinden kan veya Anormal Sıvı gelmesi (Makat veya rahimden gelen anormal kanama veya akıntılar)
- Ben ve siğillerde görülen anormal değişmeler, koyulaşma
- Bu belirtilerden herhangi biri veya birkaçı, iki haftadan fazla devam ederse ve ailede kanserli hasta varsa, hemen kanser konusunda uzman bir hekime başvurmak gerekir

•Başlangıçta genellikle hiçbir belirti yoktur;
•Karnında hafif rahatsızlık ve hafif hazımsızlık;
•Şişkin karın ve karnın altında ağrı (hastalığın son safhasında)

Yumurtalık kanseri genellikle menopozdan sonra gelişir. Hiç hamile kalmamış veya hamile kalmak konusunda sorunları olmuş kadınların yumurtalık kanserine yakalanmaları olasılığı daha fazladır. Tersine, çok çocuğunuz olmuşsa veya doğum kontrol hapı kullanmışsanız bu olasılık daha azdır. Ancak her iki durumda da yıllık alt karın muayenesi çok önemlidir. Çünkü erken teşhis ve tedavi çok daha fazla iyileşme şansı sağlar.